Bảo tàng Binh chủng Thông tin liên lạc

Di tích hỏa đài thành Cổ Loa

Theo các nhà sử học, dọc theo các vùng núi cao phía Bắc về tới vùng Đồng Bằng, người Việt dựng lên nhiều hỏa đài, đó là những đống củi lớn chỉ được những người lính canh đốt lên khi có giặc ngoại xâm. Khi có giặc xâm phạm bờ cõi, các hỏa đài trên các đỉnh núi cao vùng biên ải sẽ đốt lên lập tức các hỏa đài khác cũng sẽ được đốt lan truyền tới tận kinh thành báo hiệu cho quân dân trong thành chuẩn bị chống giặc. Thời An Dương Vương, khi xây thành Cổ Loa cũng đã xây dựng nhiều hỏa đài làm phương tiện thông tin phục vụ cho việc chống giặc giữ thành và các di tích hỏa đài còn sót tới ngày nay. Hiện nay vẫn còn nhiều di tích hỏa đài trên núi bài thơ, hỏa đài trên núi sau thành Bắc Ninh, hỏa đài thành Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội.

Người đàn ông dùng loa thông báo tin tức cho dân làng

Trong các phương tiện truyền tin, từ xưa con người thường dùng mõ, tù và hoặc loa...Loa với thiết kế đơn giản, được chế tạo bằng kim loại, có âm thanh lớn, rõ, hợp với việc thông báo trong không gian rộng, đưa tin tức kịp thời đến người nghe và giúp người nghe kịp thời ứng phó. Trong kháng chiến loa trở thành công cụ hữu dụng, là lọai “vũ khí” vô hình gắn liền với phong trào đấu tranh chính trị của nhân dân ta. Hiện nay loa vẫn còn sử dụng ở nhiều nơi trong cả nước với mục đích thông báo, gắn kết cộng đồng, loa là phương tiện đưa tin an toàn và hiệu quả nhất giúp mọi người nắm bắt thông tin. Trải qua nhiều năm tháng chiếc loa vẫn giữ được tầm quan trọng của nó và trở thành “một phần tất yếu trong cuộc sống” của người dân Việt Nam.

Sơ đồ thành Cổ Loa thời An Dương Vương dựng nước

Cổ Loa là kinh đô của nhà nước phong kiến Âu Lạc, dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước công nguyên và của nhà nước dưới thời Ngô Quyền thế kỷ 10 sau công nguyên. Hiện nay di tích Cổ Loa thuộc xã Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội. Tương truyền thành gồm 9 vòng xoáy trôn ốc, nhưng căn cứ trên dấu tích hiện còn các nhà khoa học nhận thấy Thành có 3 vòng. Vòng ngoài chu vi 8km. Vòng giữa 6,5km. Vòng trong 1,6km. Diện tích trung tâm lên tới 2km2. Vòng thành nội rất có thể được làm về sau, dưới thời Ngô Quyền. Cổ Loa giống như một "mê hồn trận" với những vòng thành xoáy ốc khiến kẻ địch mất phương hướng, mất thông tin. Nhưng với quân binh Việt là một phương tiện thông tin liên lạc vững chắc để chiến đấu.

Kèn đồng thời nhà Trần thế kỷ XIII

Những chiếc kèn đồng thường được quân dân nhà Trần thế kỷ XIII dùng làm tín hiệu, hiệu lệnh huấn luyện sẵn sàng chiến đấu và trong các trận đánh, những hồi kèn xung trận thúc giục quân sĩ xông lên giết giặc. Giặc yên người dân lại dùng kèn đồng làm nhạc khí trong các hoạt động văn hóa của cộng đồng, góp phần làm phong phú nền văn hóa thời Trần vốn đã phát triển càng phát triển hơn.

Thông tin hỏa đài

Theo các nhà sử học, dọc theo các vùng núi cao phía Bắc về tới vùng Đồng Bằng, người Việt dựng lên nhiều hỏa đài, đó là những đống củi lớn chỉ được những người lính canh đốt lên khi có giặc ngoại xâm. Khi có giặc xâm phạm bờ cõi, hỏa đài trên các đỉnh núi cao vùng biên ải sẽ đốt lên, lập tức các hỏa đài khác cũng sẽ được đốt lan truyền tới tận kinh thành báo hiệu cho quân dân trong thành chuẩn bị chống giặc. Một trong những phương tiện thông tin mà người Việt thường sử dụng là dùng chim bồ câu đưa thư. Truyện xưa kể rằng, Tướng quân Trần Nguyên Hãn là vị tướng giỏi thời Lê Lợi. Ông có niềm say mê nuôi chim bồ câu từ nhỏ, khi theo Lê Lợi đánh giặc Minh giành độc lập, ông vẫn dành thời gian huấn luyện cho chim bồ câu đưa thư. Một lần khi đánh vào thành Đông quan, cánh quân của ông bị địch vây. quân số bị chết, thương vong nhiều, ông đã dùng chim bồ câu đưa thư về báo cho Lê Lợi biết. Do đó Lê Lợi đã kịp thời phái một đạo quân tới cứu viện. Kết hợp trong đánh ra ngoài đánh vào, giặc Minh thua to phải rút chạy thảm hại.

Trống da đầu thế kỷ XX

Đầu thế kỷ XX tình hình xã hội Việt Nam đầy biến động, nhiều cuộc khởi nghĩa của các tầng lớp nhân dân nổi lên chống lại sự xâm lược của thực dân Pháp. Đặc biệt người dân đã dùng loại trống này để làm hiệu lệnh, tín hiệu tập hợp nhau lại đứng lên đánh đuổi thực dân Pháp. Ngoài ra loại trống này cũng được dùng như một loại nhạc khí trong các hoạt động văn hóa cộng đồng của người Việt.

Trống Đồng Đông Sơn

Từ xa xưa, cùng với sự tiến hóa của loài người, người Việt đã biết chế tạo công cụ lao động bằng kim loại để phục vụ cho đời sống sinh hoạt hàng ngày trong đó nghề đúc đồng cũng rất phát triển. Trống đồng là biểu hiện tập trung nhất những thành tựu trong sinh hoạt, kinh tế, văn hóa, xã hội và quyền uy của một nhà nước được xác lập đầu tiên trên đất nước ta nhà nước Hùng Vương. Theo các nhà khảo cổ, Việt Nam là nơi sản sinh ra nhiều loại trống đồng như: trống đồng Đông Sơn, Ngọc Lũ, Hoàng Hạ, Hòa Bình...,trên các mặt trống đồng của thời đại đồng thau đã có những hình khắc người cầm "cờ tín hiệu" trên những mũi thuyền cong. Đây là những người đảm nhiệm việc thông tin liên lạc. Người Việt thường dùng trống làm nhạc khí trong những nghi lễ tôn giáo, ngày hội, làm vũ khí đuổi thú dữ và trong chiến tranh làm hiệu lệnh báo tin cho nhau.

Người đàn ông thổi tù và báo hiệu cho dân làng.

Tù và là một loại dụng cụ dùng để báo hiệu hoặc có chức năng của một loại nhạc cụ. Tù và trong chiến tranh dùng để đốc thúc tinh thần quân sĩ, uy hiếp tinh thần đối phương, tù và còn là nhạc cụ truyền thống của một số dân tộc. Ở Việt Nam những phương tiện truyền thống được sử dụng rộng rãi như: trống, mõ, tù và là dụng cụ thường dùng làm ám hiệu, hiệu lệnh trong sinh hoạt hàng ngày và trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm của dân tộc.

Người lính chạy trạm đưa tin thế kỷ XIX.

Từ xa xưa, các triều đại Phong kiến đều xác lập hệ thống thông tin trong cơ chế của nhà nước. Phương tiện thông tin ngoài ngựa, thuyền, các đài phong hỏa còn lựa chọn những người khỏe mạnh, trung kiên trực tiếp chuyển đưa văn thư, vận chuyển vật cống phục vụ triều đình. Đây là hình ảnh người lính chạy trạm đưa tin ở thế kỷ XIX (Triều Nguyễn). Lúc chạy trạm người lính được mang theo một chiếc nhạc đồng đeo ở vai hay buộc ở thắt lưng, có khi cầm trên tay một lá cờ nhỏ... để được ưu tiên đi lại, nhanh chóng, an toàn.

Trống lệnh, cụ Tống Duy Tân dùng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp

Cuối thể kỷ XIX đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp đô hộ nước ta. Nhiều phong trào cách mạng nổi lên gắn với tên tuổi của những nhà yêu nước. Đặc biệt là cụ Tống Duy Tân, cụ đã trực tiếp chỉ huy và phối hợp với nghĩa quân Ba Đình ở Nga Sơn, Thanh Hóa. Nghĩa quân lấy Yên định làm căn cứ ngày đêm ra sức luyện tập để chiến đấu. Từ năm 1855 -1857 với căn cứ Châu Bài làm tiền đồn, ở vị trí này xung quanh có lũy tre bao bọc, có ruộng lầy. Nhiều lần quân Pháp tấn công vào căn cứ nghĩa quân đã mưu trí, dũng cảm chiến đấu chống trả. Để chỉ huy nghĩa quân cụ Tống Duy Tân đã dùng chiếc trống này để huấn luyện và chỉ huy chiến đấu, giúp nghĩa quân tác chiến linh hoạt trong địa bàn phức tạp gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề.

Anh hùng liên lạc nhỏ tuổi Kim Đồng

Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929, người dân tộc Nùng, quê ở thôn Nà Mạ, xã Xuân Hòa (nay là xã Trường Hà), huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, là người đội viên Đội nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh). Năm 1940 Dền được anh trai và các cán bộ giác ngộ đi theo cách mạng, làm các công việc như: Canh gác,chuyển thư từ, bảo vệ các buổi nói chuyện về tội ác của quân giặc...Kim Đồng đã nhanh chóng làm quen cách thức làm công tác bí mật, nhiều lần chuyển thư từ, đưa đường cho cán bộ lọt qua sự bao vây, canh gác của địch. Năm 1943 bọn địch khủng bố, đánh phá dữ dội vùng Pác Pó, trong một lần đi liên lạc về, giữa đường gặp lính Pháp phục kích gần nơi cán bộ của ta, Kim Đồng đã nhanh chóng nhử cho địch nổ súng về phía mình. Nhờ có tiếng súng báo động ấy mà các đồng chí cán bộ kịp thoát lên rừng. Song Kim Đồng đã bị trúng đạn và anh dũng hy sinh ngay bên bờ suối Lê Nin lúc anh vừa tròn 14 tuổi.

Bản quân lệnh số 1

Từ ngày 13 đến 15/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào, quyết định phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Đêm 13/8, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc do Tổng bộ Việt Minh thành lập, ra Quân lệnh số 1, quyết định tập trung lực lượng tiến công quân địch, kêu gọi đồng bào cả nước cùng các lực lượng vũ trang đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân. Ngay đêm 13/8 lịch sử ấy, các chiến sĩ liên lạc được lệnh cấp tốc mang Quân lệnh số 1 của Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc đến các đơn vị vũ trang và các địa phương. Lệnh đã kịp thời chuyển tới các địa phương, các đơn vị góp phần quan trọng vào thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Ngày 13/8/1945 trở thành ngày truyền thống của Ngành Thông tin vận động quân bưu, (ngày truyền thống của Trung đoàn Thông tin quân bưu 130 sau này).

Chỉ thị Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta

Ngày 9/3/1945 Nhật làm đảo chính hất cẳng thực dân Pháp, độc chiếm Đông Dương làm thuộc địa. Đêm 9/3/1945 Hội nghị Ban thường vụ Trung ương Đảng mở rộng họp tại làng Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh) để nhận định tình hình và đề ra nhiệm vụ khẩn cấp trước mắt. Hội nghị quyết định phát động cao trào kháng Nhật, cứu nước mạnh mẽ làm tiền đề cho tổng khởi nghĩa và sẵn sàng chuyển sang hình thức tổng khởi nghĩa khi có đủ điều kiện. Ngày 12/3/1945 Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta". Chỉ thị này là kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng, của mặt trận Việt Minh, của các lực lượng vũ trang cách mạng từ tháng 3 đến tháng 8/1945.

Mõ tre

Bình Chánh là một huyện ngoại thành Sài Gòn. Trong ngày đầu kháng chiến nơi đây là một chiến sự rất ác liệt, các cơ quan dân, chính, Đảng cấp thành phố đóng tại đây, lực lượng trung đoàn chủ lực Phạm Hồng Thái đã chiến đấu dũng cảm chống càn, bảo vệ vùng căn cứ này. Từ năm 1945 trong không khí tổng khởi nghĩa cùng với lực lượng vũ trang và bán vũ trang như: Công đoàn xung phong, Công an xung phong, tự vệ thành...Lực lượng quần chúng nhân dân huyện Bình Chánh đoàn kết đứng lên chiến đấu bảo vệ chính quyền cách mạng. Đặc biệt nhân dân trong huyện đã dùng các loại vũ khí thô sơ để tham gia đánh giặc trong đó có chiếc mõ tre được sử dụng làm tín hiệu báo khi có địch đến đánh phá, góp phần báo tin cho bộ đội chủ động chiến đấu, các đồng chí cán bộ, cơ quan khẩn trương sơ tán giữ gìn lực lượng.

Mõ tre, tù và sừng trâu, tù và ốc

Đây là phương tiện thông tin thô sơ được nhân dân sử dụng để chiến đấu chống giặc ngoại xâm. Khi tổ chức vũ trang của ta còn non trẻ, trang bị phương tiện thông tin thô sơ và thiếu thốn thì những phương tiện này thực sự cần thiết của nhân dân. Tháng 8/1945 mõ tre, tù và này được Chi bộ Hà Huy Tập sử dụng làm hiệu lệnh tập hợp lực lượng đấu tranh, biểu tình nổi dậy cướp chính quyền. Ngày 11/10/1963 mõ tre, tù và được nhân dân xã Cẩm Sơn sử dụng làm hiệu lệnh báo động bắt gọn một toán biệt kích do Mỹ thả từ biển đổ bộ vào đất liền.

Ống đựng tài liệu

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập năm 1930, lần lượt các Xứ ủy: Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ được thành lập và hoạt động mạnh mẽ ở khắp các địa phương, đã tập hợp được quần chúng xung quanh những người cộng sản đấu tranh có tổ chức và quyết liệt, nhiều tổ chức đoàn thể ra đời như" Công hội đỏ, Nông hội đỏ...". Dưới sự lãnh đạo của Xứ ủy Trung kỳ phong trào cách mạng đã trở thành cao trào mà đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh. Thực dân Pháp và bè lũ tay sai phản kích điên cuồng, dìm cao trào của nhân dân vào bể máu. Các đảng viên phải đi vào hoạt động bí mật, tỏa về gây dựng phong trào ở các địa phương trong đó có vùng Mỹ Thổ, Trung Lực, Quảng Bình. Các đảng viên đã dùng những chiếc ống của nhân dân thường để văn tự, gia phả của gia đình làm dụng cụ đựng tài liệu che mắt bọn thực dân và tay sai, đưa tài liệu của Đảng, Điều lệ Đảng tới các cơ sở Đảng trong vùng địch tạm chiếm an toàn.

Vỏ máy thông tin SST

Máy SST do quân đội đồng minh thả dù tiếp tế cho ta tháng 6/1945 để bảo đảm thông tin liên lạc cho Bác Hồ, đồng chí Võ Nguyên Giáp, Trung ương Đảng tại Tân Trào. Cách mạng tháng 8 thành công máy được sử dụng liên lạc với không quân, làm nhiệm vụ ở khu 10, ngân hàng Trung ương. Đến năm 1954 khi cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc trong đó có các đồng chí cán bộ làm công tác kỹ thuật đến tiểu ban thông tin Vô tuyến điện công tác (đồng chí Nguyễn Văn Hay và chị Hồng Đăng là vợ của đồng chí Hay) được giao nhiệm vụ phụ trách tổ xưởng, phá và tháo gỡ hết linh kiện của máy SST để lắp ráp thành máy khác theo kiểu 282AT/Q.

Sơ đồ Tổ chức giao thông liên lạc của “Việt - Nam cách- mệnh thanh- niên hội” năm 1929.

Cụ Phan Bội Châu, người góp phần mở cửa sang phương Đông, đầu thế kỷ XX.

Phan Bội Châu (1867 - 1940), nhà yêu nước, quê làng Đan Nhiệm, nay là xã Nam Hòa, huyện Nam Đàn, Nghệ An. Năm 1904 ông chủ trương thành lập Hội Duy Tân, phát động phong trào Đông Du, năm 1911 đưa thanh niên sang Nhật học tập, năm 1912 thành lập tổ chức Việt Nam quang phục hội. Năm 1925 ông bị thực dân Pháp bắt, định thủ tiêu, sau kết án tù trung thân. Do phong trào đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân và các tổ chức yêu nước tiến bộ, ông được ân xá nhưng bị giam lỏng ở Huế đến lúc mất. Phan Bội Châu là một trong những nhân vật lịch sử tiêu biểu cho phong trào yêu nước đấu tranh giải phóng dân tộc trong 25 năm đầu thế kỷ XX.

Cụ Phan Chu Trinh, người góp công mở cửa sang phương Tây, đầu thế kỷ XX.

Phan Chu Trinh (1872 - 1926), người khởi xướng phong trào Duy Tân (1906 - 1908), quê ở thị trấn Tiên Kỳ, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Năm 1901 đỗ phó bảng, làm quan thừa biên bộ lễ. Năm 1905 ông từ quan về quê hoạt động chính trị, chủ trương cứu nước bằng con đường cải cách. Năm 1906 cùng Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc kháng và các sĩ phu yêu nước vận động cải cách dân chủ, mở trường dạy học, nâng cao dân trí, giáo dục lòng yêu nước, chống đế quốc phong kiến. Năm 1908 bị Pháp bắt đày ra Côn Đảo. Năm 1911 được trả tự do, sang sống tại Pháp, liên hệ mật thiết với Nguyễn Ái Quốc. Năm 1914 bị Pháp bắt giam 9 tháng. Năm 1925 ông về nước tiếp tục hoạt động, đấu tranh đề cao dân quyền và cải cách dân chủ. Ngày 24/3/1926 ông mất, đám tang của ông trở thành cuộc biểu dương tinh thần yêu nước, chống Pháp của nhân dân Việt Nam.

5 trong số 23 học viên lớp hiệu thính viên quân sự đầu tiên do đồng chí Hoàng Đạo Thúy phụ trách và trực tiếp giảng dạy, mở tại trường tiểu học Hàm Long - Hà Nội, ngày 7/12/1945

Theo chỉ thị của Tổng tham mưu trưởng Phòng Thông tin liên lạc đã mở lớp hiệu thính viên quân sự đầu tiên được đặt tại Trường Tiểu học Hàm Long, Hà Nội do đồng chí Hoàng Đạo Thúy làm Hiệu trưởng, đồng chí Lê Dung là huấn luyện viên thu phát, Vũ Hán Thăng (tức An Biên) làm huấn luyện viên vô tuyến điện, đồng chí Hoàng Đồng làm quản lý. Đây là 5 trong số 23 học viên lớp hiệu thính viên quân sự đầu tiên có trình độ văn hóa bậc trung học do đồng chí Hoàng Đạo Thúy phụ trách, mở tại Trường Tiểu học Hàm Long, Hà Nội, lớp khai giảng ngày 7/12/1945, bế giảng ngày 26/3/1946. Học viên của lớp được học chuyên môn, kỹ thuật và võ thuật. Để kỷ niệm lớp học hiệu thính đầu tiên của Quân đội, khóa học được lấy tên là khóa Hoàng Diệu. Sau này một số đồng chí đã trở thành cán bộ cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam: Đồng chí Thiếu tướng Nguyễn Diệp nguyên là Tư lệnh Binh chủng Thông tin liên lạc, đồng chí Thiếu tướng Hoàng Tài Long nguyên là Chủ nhiệm Khoa Thông tin, Học viện Quốc phòng.

Anh hùng Đặng Quang Cầm, người chuyển chỉ thị của Bác Hồ tới ủy ban kháng chiến Nam Bộ, năm 1947

Anh hùng Đặng Quang Cầm, sinh năm 1921, dân tộc Kinh, quê ở xã An Lạc, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Nhập ngũ tháng 9/1945. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là Trung đội phó, Đội Vũ trang tuyên truyền Liên khu 5; Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ ngày nhập ngũ đến tháng 7/1954, đồng chí hoạt động và chiến đấu ở chiến trường cực Nam Trung Bộ. Đồng chí tham gia chiến đấu từ ngày đầu kháng chiến chống Pháp ở vùng Đà Lạt - Ninh Thuận. Lúc mặt trận vỡ, đơn vị rút, đồng chí bị kẹt lại cùng với 9 thương binh, nhiều đồng chí cụt tay, cụt chân, nhân dân hoang mang lo sợ. Đồng chí đã tìm cách chuyển anh em ra căn cứ nuôi dưỡng trong 3 tháng 15 ngày, sau đó tìm cách liên lạc với trung đoàn, tổ chức đưa anh em về đơn vị an toàn. Đầu năm 1947, địch huy động gần 2000 quân bao vây chiến khu ta. Được giao nhiệm vụ theo dõi địch ,đồng chí đã gan dạ liên tục bám sát địch trong suốt 1 ngày, 14 lần đụng đầu với địch, có lần bị địch phát hiện chúng đuổi định bắt sống nhưng đồng chí đã bình tĩnh nhanh nhẹn đánh lừa địch chạy thoát. Sau khi nắm chắc mọi hoạt động của địch, đồng chí đã báo cáo kịp thời và đưa cơ quan ra khỏi vòng vây của chúng. Từ tháng 2/1948 đến tháng 12/1950 đồng chí là trung đội phó, phụ trách một đoạn trên tuyến đường giao liên “Hồ Chí Minh” giữ vững liên lạc giữa các miền trong quân khu, giữa Nam Bộ và Trung ương. Từ tháng 1/1951 đến tháng 7/1954, đồng chí được giao phụ trách Đội vũ trang tuyên truyền xây dựng cơ sở cách mạng ở vùng đồng bào dân tộc ít người. Các vùng này tề điệp nhiều, nhân dân hiểu rất ít về cách mạng. Đồng chí đã lãnh đạo đơn vị đi vào tuyên truyền vận động quần chúng, xây dựng được chính quyền, tổ chức được dân quân, vận động những người lầm đường theo giặc trở về quê hương làm ăn. Đơn vị đã xây dựng được chính quyền ở 19 xã, với gần 1000 dân quân du kích. Ngày 31/8/1955, đồng chí được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Bà mẹ Quy Nhơn tuy mù cả hai mắt khi nhận được tin có tàu chiến và lính Pháp đổ bộ vào vùng tự do Khu 5 trong kháng chiến chống Pháp, đã gõ mõ báo động cho dân làng và du kích biết

Bác Hồ đọc Tuyên ngồn Độc lập ngày 2/9/1945

Các chiến sĩ quân bưu cất dấu tài liệu tại xóm Bắc, Thái Nguyên, năm 1947

Ở các chiến khu trong cả nước, tại những nơi chiến sự chưa xảy ra, thông tin liên lạc nhờ có thời gian chuẩn bị đã tổ chức đường dây liên lạc nhân dân. Hệ thống liên lạc chuyển đạt của Chiến khu 1 tổ chức xuyên qua các bản làng do anh chị em dân quân đảm nhiệm. Hệ thống này rải trên cả địa bàn của 3 tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên xuống tận Bắc Giang, Bắc Ninh thuộc Chiến khu 12. Ở Tây Bắc thuộc chiến khu 2, đường liên lạc được đặt theo từng trạm men dọc sông Đà. Ở Tây Nguyên thuộc Chiến khu 5 và 6, Chiến khu 4 sang Thượng Lào và Trung Lào tổ chức các đường xuyên rừng Trường Sơn. Ở vùng đồng bằng trung du...,đường liên lạc chuyển đạt không đi theo quốc lộ, tỉnh lộ mà tổ chức đi theo các thôn, xã, các trạm chuyển tiếp của huyện đặt ở những nơi kín đáo, bí mật. Ở nhiều nơi, thông tin liên lạc quân sự còn đề nghị các đoàn thể quần chúng cho đặt thêm các hộp thư bí mật, cài người liên lạc tin cậy, bí mật "ém" sẵn trong vùng dự kiến địch có thể chiếm đóng để duy trì liên lạc từ trong ra, ngoài vào. Tất cả các biện pháp chuyển đạt đó là thừa kế truyền thống và các bài học kinh nghiệm của tổ tiên và cách tổ chức đường dây liên lạc bí mật của Đảng trong những năm trước cách mạng Tháng 8/1945. Nó cắt nghĩa vì sao trong hoàn cảnh phương tiện liên lạc điện đài của ta vô cùng thiếu thốn mà việc liên lạc ở thời kỳ đầu cuộc kháng chiến cũng như sau này giữ được chặt chẽ.

Đài Vô tuyến điện của bộ đội ta đảm bảo thông tin liên lạc trong trận Mộc Hóa, Tân An, ngày 16/9/1948

Đồng chí Phạm Ngọc Chuẩn và đồng chí Lê Hải mang 10kg vàng đi Thanh Chương, Nghệ An bàn giao cho đoàn đi Thái Lan mua trang thiết bị thông tin, năm 1948

Cách mạng Tháng 8 thành công, đất nước ta gặp nhiều khó khăn, nhận rõ tầm quan trọng của ngành Thông tin Quân sự, những khó khăn của Xưởng sửa chữa thông tin vô tuyến điện, nhất là về linh kiện, vật tư, Xưởng đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo quân đội biết đến. Để xưởng giữ vững, phát triển sản xuất phục vụ chiến đấu, cuối năm 1948 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh chi 10kg vàng, lập đường dây bí mật ra nước ngoài mua linh kiện, vật tư vô tuyến điện cho Xưởng sửa chữa Thông tin. Đồng chí Phạm Ngọc Chuẩn và đồng chí Lê Hải được giao trọng trách chuyển số vàng này cho một số trạm đã bố trí ở Thanh Chương, Nghệ An. Hai đồng chí đã buộc vàng giấu kín trong người, ban ngày đi tắt rừng, ban đêm giá rét vẫn mắc võng treo mình ngủ trên cây cao giữa rừng vắng. Suốt nửa tháng ròng, lăn lộn, trèo đèo, lội suối, chịu đói rét, từ Thái Nguyên, hai đồng chí đã vào tới Nghệ An trao số vàng cho người có trách nhiệm tiếp nhận.

Đồng chí Phùng Văn Duyệt dùng thuyền nan vượt sông Đà, đưa đón cán bộ Liên khu 3, 4, 5 lên Chiến khu Việt Bắc chuẩn bị cho Chiến dịch Lê Lợi, năm 1949

Thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng, ngày 13/9/1949 Bộ Tổng Tư lệnh giao nhiệm vụ cho Bộ Tư lệnh Liên khu 3 mở Chiến dịch Lê Lợi nhằm đánh tan hành lang thu đông của địch tại Hòa Bình, khai thông đường liên lạc của ta từ Liên khu 4 lên Việt Bắc, đập tan âm mưu lập xứ Mường tự trị, giải phóng một phần lãnh thổ, tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào kháng chiến ở Hòa Bình, Liên khu 3, Liên khu 4 phát triển. Chiến dịch chia làm hai đợt: Đợt 1: từ ngày 15/11 đến ngày 25/11/1949. Đợt 2: từ ngày 15/1 đến ngày 30/1/1950. Bộ chỉ huy chiến dịch gồm: Tư lệnh đồng chí Hoàng Sâm (Nguyên Tư lệnh Liên khu 3). Chính ủy đồng chí Lê Quang Hòa (Chính ủy Liên khu 3). Phó Tư lệnh đồng chí Lê Trọng Tấn (Trung đoàn trưởng Trung đoàn 209) và một đồng chí trong Bộ Tư lệnh Liên khu 4. Nhưng đến cuối tháng 11 trước giờ nổ súng chiến dịch đồng chí Văn Tiến Dũng được chỉ định thay đồng chí lê Quang Hòa làm chính ủy. Lực lượng tham gia chiến dịch gồm có 3 trung đoàn chủ lực (Trung đoàn 9, Trung đoàn 66, Trung đoàn 209), hai trung đoàn địa phương (Trung đoàn 12, Trung đoàn 48) và Tiểu đoàn 930 của Liên khu 10, một tiểu đoàn và hai đại đội pháo binh (Tiểu đoàn 750, Trung đoàn 66 và hai đại đội thuộc Trung đoàn 9 và Trung đoàn 209), ba đại đội công binh thuộc các trung đoàn chủ lực. Ngoài ra còn bộ đội địa phương, dân quân du kích và hàng nghìn dân công phục vụ.

Lớp huấn luyện khóa I đào tạo cán bộ chỉ huy thông tin, tại Đại Từ, Thái Nguyên, năm 1949

Ngày 11/7/1949, lớp sĩ quan tham mưu thông tin liên lạc khóa 1 khai giảng tại hội trường Ban thi đua ái quốc bên bờ suối La Bằng, xã Chiến Đấu, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. 15 cán bộ thông tin liên lạc ở các liên khu (từ Liên khu 4 trở ra) và ở các trung đoàn, tiểu đoàn chủ lực độc lập thuộc Bộ Tổng Tư lệnh về học. Đồng chí Cục trưởng vừa là hiệu trưởng vừa là giảng viên. Lớp học tiến hành trong một tháng (từ 11/7 đến 11/8/1949). Nội dung chương trình học gồm những vấn đề thiết yếu như: Nguyên tắc và kỉ luật thông tin liên lạc; cách sử dụng vô tuyến điện và điện thoại trong thông tin liên lạc quân sự; kinh nghiệm liên lạc chuyển đạt và luyện chim bồ câu đưa thư...Hầu hết thời gian của lớp học dành cho tập bài làm kế hoạch và thực hành kế hoạch tổ chức thông tin liên lạc chiến đấu từ cấp đại đoàn xuống trung đoàn, tiểu đoàn, đại đội. Giảng viên ngoài đồng chí cục trưởng còn có các đồng chí Nguyễn Mai, Ngô Thế Duông, Đào Văn Hòe, Nguyễn Chấp Kinh. Cuối khóa có kiểm tra viết và cấp giấy chứng nhận. Sau khóa 1 Cục Thông tin liên lạc còn mở thêm 3 khóa nữa ở bản Mào thuộc Khuôn Tát mới tạm đủ cán bộ đáp ứng yêu cầu của các đơn vị chiến đấu đang phát triển mạnh lúc đó.

Ngôi nhà số 18 Nguyễn Du - Hà Nội, là nơi ở và làm việc của phòng thông tin quân sự những ngày đầu thành lập

Cách mạng tháng 8 thành công ngày 2/9/1945, Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Đất nước đã được độc lập, nhân dân đã được tự do. Nhưng chưa lúc nào nhân dân ta phải đối phó cùng một lúc với nhiều kẻ thù xâm lược và bọn phản cách mạng như lúc này. Trong muôn vàn khó khăn, phức tạp và hiểm nghèo của dân tộc, một yêu cầu rất lớn, rất cấp thiết phải làm sao để Ban thường vụ Trung ương Đảng và Bộ Tổng chỉ huy kịp thời chỉ đạo toàn dân và toàn quân đấu tranh. Tình hình đó đặt ra yêu cầu khẩn trương xây dựng lực lượng cách mạng, đặc biệt là lực lượng vũ trang. Tổ chức mạng lưới thông tin liên lạc quân sự để phục vụ lãnh đạo chỉ huy là một trong những công việc được Trung ương Đảng, Bác Hồ rất quan tâm. Chiều ngày 2/9/1945 trong buổi giao nhiệm vụ tại Bắc Bộ Phủ đồng chí Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng nội vụ kiêm Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang cách mạng, thay mặt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã giao cho đồng chí Hoàng Đạo Thúy nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng hệ thống thông tin liên lạc quân sự để Trung ương Đảng, Chính phủ, Bộ Tổng chỉ huy, lãnh đạo, chỉ huy các địa phương, các đơn vị được kịp thời. Ngày 7/9/1945 Phòng Thông tin quân sự được thành lập trực thuộc Bộ Tổng Tham mưu đặt trụ sở tại nhà số 16 phố Ri-ki-ê, Hà Nội (nay là số 18 phố Nguyến Du - Hà Nội). Trưởng phòng Hoàng Đạo Thúy làm việc ở căn phòng nhỏ chính giữa tầng gác ngay đầu cầu thang lên. Hai ngày sau, ngày 9/9/1945, Phòng Thông tin liên lạc Quân đội khẩn trương nghiên cứu triển khai một mạng liên lạc vô tuyến điện độc lập của quân đội ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam, ngày 9/9 đã trở thành ngày truyền thống của bộ đội thông tin liên lạc. Đây là ngày đáng ghi nhớ trong lịch sử bộ đội thông tin liên lạc, ngày hình thành tổ chức đầu tiên của binh chủng kỹ thuật thông tin liên lạc Quân đội. Phòng Thông tin liên lạc ra đời góp phần quan trọng giúp Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Tổng Tư lệnh chỉ đạo chỉ huy quân đội tập trung thống nhất, nhanh chóng và chính xác.

Thông tin tuyên truyền trong vùng giải phóng ở Nam Bộ, năm 1945

Theo đề nghị của Phòng Thông tin liên lạc Bộ Tổng tham mưu, Ủy ban kháng chiến Nam Bộ ra lời kêu gọi công nhân, viên chức đã biết nghề thông tin liên lạc ra bưng biền, về các chiến khu tham gia kháng chiến. Kết quả thật đáng khích lệ. Số nhân viên kỹ thật, công nhân trong ngành vô tuyến điện cũ còn ở trong các đô thị lần lượt mang theo máy thu, phụ tùng thay thế gia nhập Vệ quốc đoàn, vào các khoa thông tin liên lạc ở cả ba chiến khu. Bộ đội Thông tin liên lạc những ngày đầu kháng chiến ở Nam Bộ tuy còn non trẻ nhưng cũng đã phục vụ kịp thời sự chỉ đạo chỉ huy cho các trận đánh.

Tập công điện QSQ từ Miến Điện gửi về nước, được Đảng ta nghiên cứu, chỉ đạo cách mạng Việt Nam, năm 1945

Để hiểu thêm tình hình cách mạng của các nước trong khu vực Đông Nam Á và trên thế giới, đồng thời để tích lũy thêm kinh nghiệm lãnh đạo cách mạng Việt Nam từ đó kịp thời đề ra những đường lối chỉ đạo, lãnh đạo cách mạng thành công. Bộ Quốc phòng đã chỉ thị cho Phòng Thông tin quân sự trực tiếp chỉ đạo Sở Vô tuyến điện Việt Nam thiết lập đường liên lạc vô tuyến điện với đài QSQ (đài vô tuyến điện của những người cộng sản quốc tế ở Miến Điện) để kịp thời có những thông tin cần thiết về tình hình cách mạng thế giới và khu vực. Góp phần phục vụ Trung ương Đảng có nhiều tài liệu, tư liệu và kinh nghiệm lãnh đạo, chỉ đạo thành công cách mạng Việt Nam trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.

Anh hùng Triệu Văn Báo, Đại đội phó Đại đội Thông tin hữu tuyến điện, Đại đoàn 316

Anh hùng Triệu Văn Báo, sinh năm 1932, dân tộc Tày, quê ở xã Trí Viễn, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng; nhập ngũ tháng 1 năm 1950. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là Đại đội phó Thông tin Đại đoàn 316. Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ khi vào bộ đội, là một chiến sĩ thông tin, đồng chí luôn nêu cao tinh thần dũng cảm, hết lòng phục vụ đơn vị, chiến đấu đánh trong công sự vững chắc, đồng chí làm tổ trưởng thông tin, phụ trách đường dây từ tiểu đoàn đến đại đội. Tiểu đoàn ra lệnh nổ súng, đại đội trưởng vừa định bắn súng báo hiệu thì bị trúng đạn hy sinh, Triệu Văn Báo đã không chậm trễ, chủ động hô to lệnh phát hỏa, bảo đảm sự thống nhất hiệp đồng giờ nổ súng tiến công cho toàn đơn vị. Lần thứ tư đường dây lại bị đứt, trong lúc tình hình khẩn cấp, đơn vị đang phát triển vào bên trong gặp một lô cốt địch bắn cản dữ dội, đang cần phía sau đem bộc phá lên. Trước yêu cầu khẩn trương ấy, đồng chí đã không ngần ngại dũng cảm cắn hai đầu dây làm điểm nối cho điện chạy qua, máy quay gấp, đồng chí bị điện giật ngất đi, nhưng mệnh lệnh được truyền đi kịp thời, bộc phá được nhanh chóng đưa lên đánh sập lô cốt địch. Trận Cầu Ngà, Bắc Ninh năn 1952, đơn vị làm nhiệm vụ đánh chặn viện. Trong lúc đang nổ súng, đại đội thiếu 500m dây mới liên lạc được với tiểu đoàn, đồng chí đã dũng cảm chạy bộ dưới tầm đạn pháo của địch chuyển lệnh 7 lần, giữ vững liên lạc cho trận đánh. Trận Vận Tải, Hải Dương, hai trung đội của ta đã vào sát hai bên đồn địch thì bị lộ. Địch bắn ác liệt, lực lượng đại đội vào chưa hết, trước mặt lại vướng đầm lầy, đồng chí không ngần ngại đặt máy trên lưng, bò xoài trên mặt đất, đưa máy vào trước, mở đường an toàn qua bãi lầy cho đại đội trưởng và lực lượng phía sau nhanh chóng vào chiếm lĩnh trận địa nổ súng kịp thời. Khi gần kết thúc trận đánh, đại đội trưởng bị thương nặng, đồng chí chủ động cùng hai người nữa đặt đại đội trưởng lên lưng, trườn qua bãi lầy đưa ra ngoài an toàn. Đồng chí được tặng 1 Huân chương Chiến công hạng Nhất,1 Huân chương Chiến công hạng Nhì, 4 lần được Trung đoàn khen, là chiến sĩ thi đua của Trung đoàn, chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1952. Ngày 7/5/1956 đồng chí được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Anh hùng Trương Công Man, Tiểu đội trưởng liên lạc, Trung đoàn 2, Đại đoàn 320

Anh hùng Trương Công Man, sinh năm 1930, dân tộc Mường, quê xã Cẩm Phong, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa; nhập ngũ năm 1947. Khi hy sinh, đồng chí là tiểu đội trưởng liên lạc, Trung đoàn 2, Đại đoàn 320; Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Đồng chí Trương Công Man là một chiến sĩ liên lạc xuất sắc, mưu trí, dũng cảm, gương mẫu về mọi mặt, chấp hành nghiêm chỉnh mọi mệnh lệnh của cấp trên, hết lòng yêu thương đồng đội, bảo vệ cán bộ, chấp hành nghiêm túc các chính sách và kỷ luật của chiến trường. Nhiều lần đồng chí xung phong nhận nhiệm vụ khó khăn, chạy dưới làn bom đạn ác liệt của địch để truyền đạt mệnh lệnh kịp thời, chính xác. Tháng 1/1952 trong trận Yên Ninh, Ninh Bình đồng chí bị thương vào sườn vẫn nén đau bám sát đại đội trưởng để truyền lệnh kịp thời. Trận đánh vừa kết thúc, địch tập trung máy bay, đại bác bắn phá liên tục và ác liệt. Suốt một ngày đồng chí đã chạy đi chạy về giữa đồng nước, dưới làn bom đạn địch đưa lệnh của trên xuống các đơn vị và tham gia chuyển 15 thương binh về trạm. Năm lần bị thương đồng chí không rời trận địa. Trong trận Tầm Phong, Thái Bình đồng chí tiêu diệt được 19 tên địch và đã nhanh chóng đưa lệnh của đại đội xuống điều một trung đội lên phối hợp đánh lui 5 đợt phản kích của địch. Tháng 2/1952 trong trận chống càn ở Thái Ninh, Thái Bình đồng chí hai lần bị thương nhưng vẫn hoàn thành nhiệm vụ. Khi về trạm giải phẫu phải dùng cưa gỗ để cưa mổ vai lấy đạn, đồng chí không hề kêu rên. Trong trận An Bình, Thái Bình đồng chí chủ động chỉ huy tổ trung liên bắn chết 6 tên địch, gọi hàng 6 tên, thu 9 súng. Trong trận tiến công đồn Tìm, Đông Quan, Thái Bình tổ đánh bộc phá bị thương gần hết, đồng chí xung phong lên đánh và bị thương. Trước lúc hy sinh đồng chí vẫn nhắn đồng đội: "Các đồng chí giữ vững quyết tâm, làm tròn nhiệm vụ". Đồng chí Man đã được Trung đoàn, Đại đoàn khen thưởng 9 lần và là chiến sĩ thi đua của Đại đoàn, được thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Ngày 31/8/1955 đồng chí Trương Công Man được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bộ đội Thông tin Đại đoàn 320 đang hành quân chiến đấu tại mặt trận Hà Nam Ninh, năm 1952

Đại đoàn bộ binh 320 thành lập ngày 16/1/1951 do đồng chí Văn Tiến Dũng làm Tư lệnh kiêm Chính ủy, chỉ huy. Đại đoàn gồm các Trung đoàn 64 Quyết Thắng, Trung đoàn 48 Thăng Long là những đơn vị ra đời từ những ngày đầu kháng chiến, quen tác chiến ở đồng bằng và Trung đoàn 52 gồm các chiến sĩ "Tây Tiến" và các chiến sĩ bảo vệ miền Tây Liên khu 4. Ngày 28/5 đến ngày 20/6/1951 ta mở Chiến dịch Hà Nam Ninh (Quang Trung). Lực lượng ở hướng chính (Ninh Bình) có 6 trung đoàn thuộc Đại đoàn 304 và Đại đoàn 308. Hướng phối hợp (Hà Đông) có 4 Tiểu Đoàn thuộc Đại đoàn 320. Trong chiến dịch này, từ Sở chỉ huy chiến dịch về hậu phương Bộ Tổng Tư lệnh, xuống các đại đoàn và trong phạm vi đại đoàn hầu như ta sử dụng liên lạc điện thoại cho chỉ đạo, chỉ huy chiến đấu. Cũng bắt đầu hình thành tổng đài phía trong nội bộ Sở chỉ huy chiến dịch và tổng đài phía ngoài đi xuống các đại đoàn. Do địa hình đồng chiêm trũng phải qua nhiều đoạn sông rộng nên cán bộ, chiến sĩ liên lạc điện thoại phải vất vả mới rải được các đường dây trên đồng nước. Khi dây sa võng xuống mặt ruộng, dây hở hoặc đứt...việc khôi phục còn gặp khó khăn gấp bội phần. Thành công của thông tin liên lạc trong chiến dịch này chính là chủ trương sử dụng liên lạc điện thoại kết hợp với liên lạc chuyển đạt để chỉ đạo chỉ huy tất cả các trận đánh.

Chiến sĩ báo vụ đang bảo đảm liên lạc vô tuyến điện phục vụ chiến đấu trong Chiến dịch Biên Giới, năm 1950

Chiến sĩ quân bưu Phạm Văn Quỹ được mệnh danh: "Trên vai gánh nặng, đôi chân vạn dặm" vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ, trong kháng chiến chống Pháp

Chiến sĩ thông tin Đội 99 Điện thoại, Tiểu đoàn 303 chuẩn bị phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo, năm 1951

Chiến dịch Trung Du (Trần Hưng Đạo) mở đêm 25/12/1950, kết thúc ngày 17/1/1951. Cuối tháng 12/1950, Tiểu đoàn thông tin liên lạc dã chiến 303 được lệnh rải ngay đường điện thoại từ Bờ Đậu đến Đại Từ qua Đèo Khế sang Sơn Dương để bắt vào đường dây sang Lập Thạch. Cả Đại đội điện thoại 99 tranh thủ làm gấp đêm ngày xong trước quy định. Các đường dây vừa làm xong, Bộ chỉ huy chiến dịch có thể liên lạc với Đại đoàn 308, Đại đoàn 312 dự kiến sẽ tập kết ở hai đầu dãy núi Tam Đảo trước khi bước vào Chiến dịch Trung Du. Cũng qua đường dây này, Bộ Tổng Tư lệnh có thể liên lạc bằng điện thoại với các Bộ Chỉ huy Liên khu 1, Liên khu 10 và Tỉnh ủy Vĩnh Phúc.

Chiến sĩ Thông tin tổng đài Hữu Lũng bảo đảm thông tin trong Chiến dịch Hoàng Hoa Thám, năm 1951

Chiến dịch Hoàng Hoa Thám (Đường số 18) mở đêm 23/3/1951 đánh vào phòng tuyến địch từ Phả Lại đến Uông Bí. Đây là địa hình rừng núi, nửa đồng bằng. Ta sử dụng 7 trung đoàn bộ binh tham gia chiến dịch. Khi nhận lệnh chuẩn bị chiến dịch Ban Ba đã cử một số cán bộ tham mưu thông tin cùng các đồng chí chỉ huy thông tin đơn vị đi trước để liên lạc với bưu điện Thái Nguyên, Bắc Giang xin đặt các trạm thông tin liên lạc quân sự bên cạnh trạm bưu điện. Với quy ước BĐC (bộ đội cần) các đơn vị khi hành quân qua trạm bưu điện có thể vào đó dùng điện thoại báo cáo về Sở chỉ huy chiến dịch, hoặc khi trú quân gần đường dây của bưu điện có thể đấu dây vào báo cáo về. Khi thấy nhắc đến BĐC thì lập tức nhân viên bưu điện cho ngừng tất cả các cuộc nói chuyện khác để máy và đường dây cho quân sự điều khiển. Đây là hình thức mới của chiến tranh nhân dân được thông tin liên lạc quân sự vận dụng. Biện pháp này bảo đảm thông tin thông suốt trong mọi tình huống, đặc biệt là trong các trường hợp cần giữ bí mật, cần sự im lặng của vô tuyến điện.

Thông tin liên lạc phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đài quan sát trận Đông Khê, Chiến dịch Biên Giới, năm 1950

Thực hiện lời chỉ huấn của Bác Hồ: Dù khó khăn đến đâu cũng kiên quyết khắc phục đánh cho kỳ thắng trận đầu. Từ đài quan sát chiến dịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy hết diễn biến phức tạp và ác liệt của trận chiến đấu. Địch cố giữ lực lượng. Chúng không đưa bộ binh ra đánh phản kích chiếm lại các cứ điểm ngoại vi đã mất mà dùng máy bay đến ném bom bắn phá và dùng đại bác ở đồn lớn bắn chặn để sát thương các mũi tiến công của quân ta. Chính trong hoàn cảnh ác liệt ấy nhiều chiến sĩ điện thoại và chuyển đạt bị thương, hy sinh khi phải băng qua lửa đạn trên cánh đồng trống trải để truyền đạt mệnh lệnh và khôi phục đường dây. Bác Hồ đã thấy hành động tích cực, dũng cảm, nhanh nhẹn không quản hy sinh để giữ vững liên lạc chỉ huy cho trận đánh thắng lợi của các chiến sĩ điện thoại và chuyển đạt. Qua đường điện thoại, Người hỏi Trưởng ban Thông tin (Ban Ba) chiến dịch về tình hình thông tin liên lạc của toàn bộ trận đánh. Đồng chí Trưởng ban đã thưa với Bác mọi diễn biến của thông tin liên lạc và tinh thần quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ: “Quyết vượt mọi khó khăn, gian khổ, không nề hy sinh, bảo đảm chỉ huy thông suốt, kịp thời cho trận đánh và chiến dịch thắng lợi”. Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn và chỉ thị cho đồng chí Trưởng ban cùng cán bộ phải đặc biệt quan tâm hơn nữa, cụ thể hơn nữa trong công tác tổ chức bảo đảm liên lạc, chú ý động viên tinh thần, chăm sóc đời sống bộ đội để đủ sức giữ liên lạc cho trận đánh mở đầu chiến dịch thắng to làm đà cho những trận tiếp sau, cho chiến dịch toàn thắng.

Anh hùng Chu Văn Mùi, Trung đội trưởng thông tin, Trung đoàn đoàn 102, Đại đoàn 308

Anh hùng Chu Văn Mùi, sinh năm 1929, dân tộc kinh, quê xã Thượng Lan, huyện Việt Yên, tỉnh Hà Bắc; nhập ngũ năm 1949. Khi được tuyên dương anh hùng, đồng chí là Trung đội trưởng thông tin vô tuyến điện, thuộc Trung đoàn 102, Đại đoàn 308. Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ khi nhập ngũ đến năm 1954 đồng chí Chu Văn Mùi đã tham gia 7 chiến dịch lớn, đảm nhiệm nhiều công tác khác nhau, nhiệm vụ nào đồng chí cũng nêu cao tinh thần bền bỉ, quyết vượt qua mọi thử thách ác liệt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đặc biệt trong Chiến dịch Điện Biên Phủ việc liên lạc chiến đấu hoàn toàn trông cậy vào liên lạc vô tuyến điện thoại. Trên đường lui quân về cửa mở tổ liên lạc vô tuyến điện thoại do đồng chí Chu Văn Mùi làm tổ trưởng, Đàm Minh Đức tổ viên bị lạc nên đã nhập vào Trung đội bộ binh chiến đấu phòng ngự ở mỏm thia lia. Suốt ba ngày đêm cùng Trung đội bộ binh chiến đấu phòng ngự, các đồng chí nhịn đói, chịu khát vừa chiến đấu vừa dùng máy vô tuyến điện thoại BC 1000 liên lạc gọi pháo binh ta bắn chặn, bắn bật nhiều đợt xung phong của bộ binh và xe tăng địch, bảo vệ trận địa. Đồng chí Đàm Minh Đức và cán bộ trung đội, tiểu đội giữ trận địa lần lượt hy sinh; đồng chí Chu Văn Mùi lên thay chỉ huy, động viên anh em thương binh còn sức cùng ra đánh địch, gọi pháo ta bắn chặn không cho địch lấn thêm một thước đất. Chiều ngày 3/4/1954 đồng chí Mùi bắt được liên lạc với đài trưởng mạng. Theo hướng dẫn của đài trưởng mạng, đồng chí tìm về phía cửa mở gặp Trung đoàn trưởng, tiếp tục nối giữ liên lạc chỉ huy cho đến khi đơn vị được lệnh giao lại trận địa cho đơn vị bạn về phía sau củng cố. Với những hành động dũng cảm trong chiến đấu, góp phần tích cực phục vụ cho việc chỉ huy chiến đấu thắng lợi đồng chí Mùi đã được Trung đoàn và Đại đoàn khen chín lần. Ngày 31/8/1955 đồng chí Chu Văn Mùi được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Anh hùng Đặng Đức Song, chiến sĩ liên lạc Trung đoàn 98, Đại đoàn 316

Anh hùng Đặng Đức Song, sinh năm 1934, dân tộc Kinh, quê xã Cộng Hòa, huyện Nam Thanh, tỉnh Hải Hưng; Nhập ngũ tháng 4/1952. Khi được tuyên dương Anh hùng đồng chí là Trung đội trưởng Bộ binh, Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 98, Đại đoàn 316, Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Đồng chí Đặng Đức Song tham gia chiến đấu từ năm 1952 đến năm 1954 đồng chí là chiến sĩ liên lạc và chiến sĩ xung kích. Trong trận phòng ngự Đồi Xanh chiến dịch Điên Biên Phủ, đồng chí được giao nhiệm vụ chỉ huy một tổ tân binh chiến đấu ngoan cường, đánh lui 2 đợt tiến công của địch. Sau đó pháo địch bắn rất ác liệt vào trận địa, đồng đội bị thương, chỉ còn đồng chí Song và 1 đồng chí tân binh chiến đấu đánh lui đợt tiến công thứ ba của địch. Trận trên đồi C1 là trận chiến đấu ác liệt giành giật từng thước đất giữa ta và địch. Đồng chí dẫn 3 tân binh vượt qua đạn pháo địch để nghiên cứu tình hình địch sau đó về đưa đơn vị lên. Khi đạn pháo làm sập hầm, đất lấp lửa người đồng chí bị ngất đi nhưng khi tỉnh dậy đồng chí lại tiếp tục cùng đơn vị tham gia chiến đấu mở đường cho đơn vị xung phong và đưa thương binh ra khỏi vùng nguy hiểm. Lợi dụng pháo sáng đồng chí đã dũng cảm xông lên tìm đường dẫn đơn vị vào bổ sung chiến đấu và diệt địch mở đường. Trận đồi Mâm Xôi ngày 3/5/1954 đồng chí phải lội dưới đường hào 3 ngày, bùn nước ngập đến bụng đưa đại đội trưởng qua đoạn đường nguy hiểm để nghiên cứu mở cửa đột phá. Trong khi chiến đấu Đại đội trưởng hy sinh, đồng chí cùng một số chiến sĩ dũng cảm đưa Đại đội trưởng về phía sau. Tinh thần yêu thương đồng đội của đồng chí đã cổ vũ toàn đơn vị hăng hái xung phong diệt địch. Đồng chí được Trung đoàn, Đại đoàn khen thưởng 14 lần và bầu là chiến sĩ thi đua của Đại đoàn, được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba. Ngày 7/5/1956 đồng chí được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Đồng chí mất ngày 29/7/2023 hưởng thọ 89 tuổi.

Bộ đội ta xông lên đánh chiếm đồi A1 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, năm 1954

Chiến sĩ Thông tin vận động báo tin chiến thắng Điện Biên Phủ, năm 1954

Cuối năm 1953, tại Việt Bắc, Hồ Chủ Tịch và các đồng chí lãnh đạo Đảng quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ

Cuối tháng 9/1953, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh bàn nhiệm vụ quân sự trong Đông Xuân 1953 - 1954. Đại tướng Võ Nguyên Giáp thay mặt Tổng Quân ủy trình bày các phương án tác chiến do Bộ Tổng Tham mưu chuẩn bị. Sau khi nghe xong các phương án tác chiến và ý định của Tổng Quân ủy, Bộ Chính trị đề ra phương châm tác chiến chung là "Tích cực, chủ động, cơ động, linh hoạt", và đi tới xác định chủ trương tác chiến trong Đông Xuân 1953 - 1954.

Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp giao nhiệm vụ cho các đơn vị triển khai phương án “Đánh nhanh, thắng nhanh” tại hang Thẩm Púa, ngày 14/1/1954

Từ chủ trương, phương hướng tác chiến, kế hoạch sử dụng chủ lực và phối hợp các chiến trường đã được Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng phê chuẩn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp giao nhiệm vụ cho Cục Thông tin liên lạc tổ chức bảo đảm thông tin liên lạc để Bộ Tổng tư lệnh, chỉ đạo, chỉ huy các đơn vị, các chiến trường toàn quốc. Hướng chính tiến công tiêu diệt địch ở Lai Châu, giải phóng hoàn toàn Tây Bắc có Đại đoàn 316 và Đại đoàn 308 Ngoài ra còn có Trung đoàn 148 đang đứng chân ở khu vực Điện Biên Phủ. Phó Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái đi với hướng này trực tiếp chỉ đạo, chỉ huy. Cùng đi có Phó trưởng phòng Tham mưu thông tin liên lạc Hoàng Xuân Vượng phụ trách. Hướng Trung, Hạ Lào sử dụng Đại đoàn 325 và Trung đoàn 66 (Đại đoàn 304) cùng với quân giải phóng Pathét Lào mở cuộc tiến công tiêu diệt sinh lực địch, mở rộng vùng giải phóng Lào. Điện đài của Cục Thông tin liên lạc biệt phái xuống tăng cường do đồng chí Đinh Xuân Bá phụ trách lấy tên gọi XB25 để liên lạc về hậu phương Bộ Tổng Tư lệnh. Hướng Liên khu 5 mở cuộc tiến công lên Tây Nguyên tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, giải phóng một bộ phận đất đai và phá cuộc tiến công của địch vào vùng tự do ven biển, phối hợp với chiến trường chính Tây Bắc. Hướng đồng bằng Liên khu 3 và trung du với Đại đoàn 320 và các Trung đoàn 42, Trung đoàn 46, Trung đoàn 50, Trung đoàn 238, Trung đoàn 246, Thành đội Hà Nội, Hải Phòng...đánh địch ở các khu Tả Ngạn, Hữu Ngạn, trung du và Hà Nội, Hải Phòng, phối hợp chặt chẽ với các cuộc tiến công trên. Hướng Bình - Trị - Thiên, bắc Quảng Nam, cực Nam Trung Bộ và Nam Bộ đẩy mạnh chiến tranh du kích để phối hợp với chiến trường chính. Khối chủ lực của bộ còn lại gồm các đại đoàn: Đại đoàn 312, Đại đoàn 351, Đại đoàn 304 bí mật giấu quân tại Phú Thọ, Tuyên Quang, Yên Bái sẵn sang cơ động đánh địch theo lệnh của Bộ Tổng Tư lệnh. Với Liên khu Việt Bắc dùng hai trung đoàn: Trung đoàn 238, Trung đoàn 246 bố trí ở khu vực Thái Nguyên sẵn sàng đánh địch tiến công lên. Hai trung đoàn: Trung đoàn 238, Trung đoàn 246 chuẩn bị khi có lệnh sẽ tiến công vào vùng sau lưng địch ở trung du. Như vậy ngay từ đầu với cách tổ chức liên lạc vô tuyến điện theo mạng và vượt cấp, Cục Thông tin liên lạc đã phục vụ Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh chỉ đạo, chỉ huy điều động các đơn vị, các hướng tiến quân theo kế hoạch tác chiến chiến lược đã được xác định và phục vụ Bộ Tổng tham mưu theo dõi, đôn đốc các đơn vị thực hiện nhiệm vụ đã được giao.

Lá cờ Quyết chiến quyết thắng trên nóc hầm Đờ - Cát, báo hiệu Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, ngày 7/5/1954

Ngày 22/12/1953, Hồ Chủ tịch trao cờ Quyết chiến quyết thắng cho Quân đội, động viên các đơn vị thi đua giết giặc lập công. Ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt, sau 56 ngày đêm tiến công liên tục và mãnh liệt của Quân đội ta. Lá cờ "Quyết chiến quyết thắng" Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cho Quân đội phất cao trên nóc hầm Đờ Cát xtơ ri.

Phối hợp với mặt trận Điện Biên Phủ, tại đèo An Khê các chiến sĩ hữu tuyến điện luồn sâu trong rừng phục vụ chiến đấu tiêu diệt Binh đoàn cơ động 100 của Pháp

Ngày 24/6/1954 bộ đội ta uy hiếp mạnh đường số 19. Địch phải rút Binh đoàn Cơ động số 100, một tiểu đoàn khinh quân cùng một tiểu đoàn pháo binh ở An Khê về cụm tại Play Cu. Trung đoàn chủ lực 98 của ta mới thành lập, gồm 2 tiểu đoàn bộ binh và 1 tiểu đoàn trợ chiến chuẩn bị tiến công một cứ điểm trên đường số 19, đã chuyển ngay sang đánh địch rút khỏi An Khê. Ngay từ những phút đầu trận đánh thông tin liên lạc trung đoàn đã bảo đảm liên lạc chỉ huy đơn vị đánh vận động phục kích lớn, quân địch bị súng cối và phóng bom ta bắn. Địch phản kích. Chúng dựa vào số đông để áp đảo quân ta. Nhiều đại đội của ta bị thương, cán bộ, chiến sĩ ta đã lợi dụng công sự địch đánh địch, hết đạn thì xung phong lấy súng đạn địch diệt địch, quả cảm đánh bật các đợt xung phong ác liệt của bộ binh, cơ giới. Toàn bộ Binh đoàn Cơ động số 100, Tiểu đoàn Pháo 105mm của địch đã bị tiêu diệt và bắt sống. Ta thu 203 xe, 15 khẩu pháo, bắt toàn bộ Bộ Tham mưu địch. Trận đánh tiêu diệt Binh đoàn Cơ động số 100 là trận vận động phục kích lớn của Quân đội ta. Đây là một đòn nặng nề, vang dội, bồi thêm sau khi địch bị thất bại ở Điện Biên Phủ.

Tại mặt trận bộ đội vẫn được đọc báo và tạp chí do chiến sĩ quân bưu mang đến.

Tại các chiến hào bao vây tấn công địch ở Điện Biên Phủ, các chiến sĩ thông tin chuyển đạt, quần áo ướt đẫm mồ hôi, loang lổ đất bùn, như những “con sóc” khắc phục khó khăn nhanh nhẹn, luồn lách tới từng chiến hào, ụ súng chuyển tới tận tay cán bộ, chiến sĩ Điện Biên toàn mặt trận những tờ báo Quân đội nhân dân số đặc biệt in và phát hành tại mặt trận còn thơm mùi mực. Lời căn dặn ân cần của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước giờ cán bộ, chiến sĩ bước vào cuộc chiến đấu và lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp kiên quyết tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Điện Biên Phủ được đăng trên báo. Sự kiện lịch sử ấy đã có sức cổ vũ lớn lao tinh thần cán bộ, chiến sĩ ta trên toàn mặt trận.

Bản đồ diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ từ ngày 13/3/1954 - 7/5/1954

Sau 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, tháng 4/2004, Đại tướng Võ Nguyên Giáp trở lại Mường Phăng và đã trực tiếp ký tên lên tấm bản đồ diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ. Bản đồ được phục dựng lại trên cơ sở tấm Bản đồ bố phòng Điện Biên Phủ tỷ lệ 1/100.000. Ông Võ Hồng Nam (con trai Đại tướng Võ Nguyên Giáp) tặng Binh chủng Thông tin liên lạc trong buổi “Lễ trao tặng hiện vật giữa gia đình Đại tướng với Binh chủng Thông tin liên lạc”, ngày 27/3/2024. Tấm bản đồ được phục dựng trên cơ sở bản đồ bố phòng Điện Biên Phủ, tài liệu quý hiếm thu thập được từ chính lòng địch. Bản đồ tỷ lệ 1/100.000 khi đó chỉ phác họa sơ sài dòng sông Nậm Rốm từ Bắc xuống Nam, thiếu nhiều thông tin. Trước tình hình đó, Phó Tư lệnh Chiến dịch Điện Biên Phủ, đồng chí Hoàng Văn Thái ra chỉ thị cho Tiểu đoàn Quân báo 462 Bộ Tổng Tham mưu “cố gắng làm binh yếu địa chí ngay và đánh dấu chính xác các vị trí bố phòng của địch”. Đồng thời, phía Pháp cũng bộc lộ sự lúng túng: Các bản đồ cũ có nhiều sai sót ảnh hưởng lớn đến việc dùng hỏa lực, không quân đặc biệt là pháo binh buộc chúng phải dùng máy bay chụp ảnh lại và hệ thống hóa bản đồ khu vực làm việc lòng chảo Điện Biên. Đêm 24 rạng sáng 25/12/1953, tổ trinh sát Đại đội 2, Tiểu đoàn 426 do đồng chí Trần Văn Phận làm Trung đội trưởng đã đột nhập sân bay Mường Thanh, vượt qua bảy lớp hàng rào thép gai, thu được một thùng hàng đặc biệt của quân Pháp. Bên trong là 25 tấm bản đồ khu vực lòng chảo Điện Biên và 32 tấm ảnh hàng không chi tiết về hệ thống phòng ngự của đối phương. Nhận định đây là tài liệu tối quan trọng, các chiến sĩ lập tức chuyển về căn cứ, báo cáo và gửi lên Trưởng phòng Quân báo chiến dịch là đồng chí Cao Pha. Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái đã lệnh đưa ngay bộ bản đồ này về Cục Bản đồ đặt tại An toàn khu Thái Nguyên để sao in phục vụ mặt trận. Hơn 1 tháng sau, hàng ngàn tấm bản đồ tỷ lệ 1/25.000 đã được in gấp và phân phát đến từng đơn vị trên mặt trận. Tấm bản đồ này giúp Bộ Chỉ huy Chiến dịch xác định được bố trí của địch, xây dựng các tuyến đường hào tiến công, từ đó góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của chiến dịch.

Bác Vị, cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc mang theo đàn chim bồ câu, được huấn luyện đưa thư

Để thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Hội nghị thông tin toàn quân lần thứ ba, trong công tác huấn luyện Bộ đội Thông tin kết hợp thông tin truyền thống và thông tin hiện đại. Bộ đội Thông tin tổ chức nuôi chim bồ câu đưa thư do đ/c Nguyễn Văn Vị phụ trách ở trạm Tham Vàng. Đàn chim đầu tiên do đ/c Vị đem theo từ miền Nam ra tập kết, được mua chọn thêm ở miền Bắc rồi nhân giống, huấn luyện chu đáo, cấp phát cho các đội biên phòng, hải đảo để chuyển thư và tin tức khi cần cấp báo. Tuy còn nhiều hạn chế nhưng ở thời điểm TTLL quân sự còn thiếu thốn, khó khăn về các mặt, nhất là phương tiện máy thông tin, đàn chim đưa thư cũng có tác dụng và cần thiết đối với các đồn biên phòng và hải đảo.

Bộ đội Thông tin đang khôi phục tuyến cáp ngầm ở Hải Phòng, năm 1958

Với phương châm khôi phục và đưa vào sử dụng những trang thiết bị của Pháp để lại sau chiến tranh, Bộ đội TTLL tiếp quản khu trung tâm TTLL của quân đội Pháp ở nhà số 108 phố Hồng Bàng nhưng không bàn giao sơ đồ hệ thống thông tin. Tại đây ban TTLL tổ chức tìm hiểu, kiểm tra đo thử, bảo vệ và khai thác sử dụng toàn bộ tuyến cáp do Pháp để lại. Trong điều kiện hiểu biết về kỹ thuật cáp còn hạn chế, để làm được việc này, ngay từ đầu, cán bộ, chiến sĩT TLL phải mò mẫm đo thử, đào bới nhiều đoạn, mò lặn dưới nước, hàn nối...mất rất nhiều công sức. Đồng chí Nguyễn Đăng Kiểm trung đội trưởng và đồng chí Ngô Văn Nguyên tiểu đội trưởng đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, cùng các chiến sĩ trong phân đội chịu đựng mưa nắng, lần theo hầm cáp, ngụp lặn dưới nước ở bến phà Bính, phà Rừng...để tìm mạch cáp. Việc làm chủ hoàn toàn mạng cáp ngầm của địch để lại từ Hải Phòng, Trung tâm ở nhà 108 Hồng Bàng tỏa đi các vùng lân cận, còn trải qua nhiều gian nan, vất vả, khó khăn nữa. Nhưng đây là đầu mối quan trọng để từ Hà Nội thông qua đường trục đến Trung tâm đường cáp này, Bộ Tổng Tư lệnh và Bộ Tổng Tham mưu chỉ đạo, chỉ huy Quân khu Tả Ngạn, Cục phòng thủ bờ biển, Quân khu Đông Bắc, Hải Quân và Quân khu 3 trong phòng thủ bảo vệ Miền Bắc.

Bộ đội Thông tin luyện tập khai thác khí tài thông tin mới phục vụ chiến đấu, năm 1957

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 205 trân trọng đón nhận quân kỳ quyết thắng tại buổi lễ thành lập Trung đoàn, ngày 23/10/1958

Trung đoàn Thông tin 205 (nay là Lữ đoàn Thông tin 205), thuộc Binh chủng TTLL là đơn vị Tổng trạm thông tin đầu cuối của BQP, có nhiệm vụ bảo đảm TTLL quân sự phục vụ Bộ Chính trị và BQP chỉ đạo, chỉ huy các lực lượng vũ trang nhân dân. Đơn vị tiền thân là Tiểu đoàn 303 Thông tin, (thuộc Cục TTLL) được hình thành trong kháng chiến chống thực dân Pháp (tháng 2/1951), phát triển thành Trung đoàn 303 vào ngày 7/11/1957 và chuyển thành Trung đoàn Thông tin 205 vào ngày 23/10/1958, thành Lữ đoàn thông tin 205 vào ngày 2/1/1985. Ngày 23/10/1958 Cục TTLL tổ chức lễ công bố thành lập Trung đoàn 205 (theo quy định của Bộ TTM, thống nhất phiên hiệu các đơn vị trong toàn quân, tháng 7/1958 BTTM quyết định đổi tên Trung đoàn 303 thành Trung đoàn 205) tại Bãi Bằng, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. Đồng chí Văn Tiến Dũng, TTMT QĐNDVN và đại biểu cơ quan BQP tới dự. Đ/c Tổng Tham mưu trưởng đã trao quyết định và lá quân kỳ Quyết thắng cho Trung đoàn.

Chiến sĩ nữ thông tin báo vụ trong giờ học phát báo, năm 1960

Chiến sĩ thông tin Đại đội 36, Sư đoàn 308 phục vụ diễn tập sẵn sàng chiến đấu, năm 1957

Chiến sĩ thông tin Hải quân trong giờ học báo vụ, năm 1960

Lực lượng Thông tin liên lạc Hải Quân (tiền thân là Cục Phòng thủ bờ biển ra đời tháng 5/1955) ban đầu chỉ có rấ tít cán bộ, nhân viên kỹ thuật từ thông tin liên lạc bộ binh chuyển sang. Kết hợp với TTLL của hai quân khu: Quân khu Đông Bắc, Quân khu Tả Ngạn, TTLL Hải Quân bước đầu xây dựng mạng TTLL bảo vệ bờ biển với 23 trạm và đài quan sát. Từ cuối năm 1955 đến đầu năm 1960 Cục TTLL đã từng bước tăng cường đầu tư trang thiết bị kỹ thuật để trang bị cho Hải Quân hai tổng trạm thông tin SCH cơ bản ở căn cứ Hải Quân 1 và 2 với các thiết bị kỹ thuật, máy công xuất trung bình và lớn. Nhờ đó TTLL đã bảo đảm được mạng liên lạc VTĐ giữa SCH với các đơn vị phòng thủ bảo vệ bờ biển và các căn cứ ở đảo Tải Sơn, Vạn Hoa, Cát Bà, Bạch Long Vỹ, Cát Hải, Cô Tô, Long Châu, Hòn Ngư, Hòn Mắt, Hòn Mê, Cồn Cỏ...các đội tàu tuần tiễu, các đài quan sát mắt ven biển, khi Hải Quân bắt đầu xây dựng các trạm ra đa ở Đồ Sơn, Cát Bà, Cửa Lò, Lạch Tray, U Bò, Ba Rền, Lý Hòa...(mỗi trạm có hai điện đài) thì mạng liên lạc VTĐ ở hai tổng trạm thông tin Sở Chỉ Huy cơ bản đã giữ được liên lạc tương đối chắc, vừa để nhận các thông báo, vừa để chỉ huy các đội tàu chiến đấu.

Chiến sĩ thông tin Tiểu đoàn 133 đang thi công tuyến dây trần Hà Nội - Hải Phòng, năm 1958

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chuyển lệnh ngừng bắn và bảo đảm TTLL phục vụ chỉ đạo tập kết LLVT ở miền Nam, Cục TTLL được lệnh của Bộ TTM triển khai các nhiệm vụ để Bộ chỉ đạo, chỉ huy các Đại đoàn và Liên khu 3, Thành đội Hà Nội...tiếp quản Hà Nội, Hải Dương, Hải Phòng, Hồng Quảng và chuẩn bị cho lễ đón Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ban Chỉ huy Trung ương Đảng, Chính phủ về lại Thủ đô Hà Nội. Cục TTLL chỉ đạo hai tiểu đoàn 132 và 133 xây dựng đường dây trần cột tre, cột gỗ theo các hướng: Lạng Sơn, La Hiên, Thái Nguyên, Hà Nội. Phủ Lỗ, Vĩnh Yên. Phủ Lý, Nam Định, Thái Bình và sửa chữa đường dây Hà Nội, Hải Phòng với yêu cầu sử dụng được máy điện báo. Qua đó bảo đảm liên lạc từ Bộ đến các quân khu, quân binh chủng được nhanh chóng và bí mật hơn. Do cột làm bằng gỗ nên mau hỏng, chất lượng kỹ thuật chưa tốt. Trong qúa trình sử dụng đến giữa năm 1958 các tuyến dây trần như: Hà Nội- Hải Phòng, Hà Nội- Hòa Bình đã được nâng cấp chất lượng thay thế từ cột gỗ, cột tre bằng cột xi măng và cột sắt.

Đồng chí Văn Tiến Dũng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam và đoàn Chủ tịch trong buổi lễ thành lập Trung đoàn 205 tại Bãi Bằng, Vĩnh Phú, ngày 23/10/1958

Trung đoàn Thông tin 205 (nay là Lữ đoàn Thông tin 205), thuộc Binh chủng TTLL là đơn vị Tổng trạm thông tin đầu cuối của BQP, có nhiệm vụ bảo đảm TTLL quân sự phục vụ Bộ Chính trị và BQP chỉ đạo, chỉ huy các lực lượng vũ trang nhân dân. Đơn vị tiền thân là Tiểu đoàn 303 Thông tin, (thuộc Cục TTLL) được hình thành trong kháng chiến chống thực dân Pháp (tháng 2/1951), phát triển thành Trung đoàn 303 vào ngày 7/11/1957 và chuyển thành Trung đoàn Thông tin 205 vào ngày 23/10/1958, thành Lữ đoàn thông tin 205 vào ngày 2/1/1985. Ngày 23/10/1958 Cục TTLL tổ chức lễ công bố thành lập Trung đoàn 205 (theo quy định của Bộ TTM, thống nhất phiên hiệu các đơn vị trong toàn quân, tháng 7/1958 BTTM quyết định đổi tên Trung đoàn 303 thành Trung đoàn 205) tại Bãi Bằng, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. Đồng chí Văn Tiến Dũng, TTMT QĐNDVN và đại biểu cơ quan BQP tới dự. Đ/c Tổng Tham mưu trưởng đã trao quyết định và lá quân kỳ Quyết thắng cho Trung đoàn.

Học viên Trường Sĩ quan Lục quân thực hành vượt chướng ngại vật tổ chức đảm bảo thông tin cho đánh tập kích

Trường sĩ quan Lục quân đào tạo trung đội trưởng thông tin, mỗi khóa 120 người. Mở lớp đào tạo dài hạn cán bộ tham mưu thông tin, tiểu đoàn trưởng và chủ nhiệm thông tin sư đoàn, lữ đoàn ở Học viện Quân chính, hàng năm rút 10 cán bộ từ cấp thượng úy trở lên về đây học tập. Mở lớp bổ túc ngắn hạn 1 năm hoặc các lớp tập huấn từ 2 đến 4 tháng cho cán bộ đại đội, tiểu đoàn thông tin để đáp ứng yêu cầu trước mắt.

Bảng trích

"Trên cơ sở trang bị hiện có, tích cực tìm mọi biện pháp bảo đảm yêu cầu sẵn sàng chiến đấu và huấn luyện của các đơn vị trên các chiến trường A, B, C; đồng thời tiếp tục xây dựng binh chủng theo kế hoạch đã được phê duyệt"... "Với khả năng hiện có, phải tổ chức và bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt, vững chắc trong mọi tình huống khi địch đánh phá miền Bắc, đồng thời chuẩn bị kế hoạch bảo đảm thông tin liên lạc trong trường hợp chiến tranh lớn xảy ra tích cực chuẩn bị từng bước theo kế hoạch đó" (Trích: Nhiệm vụ BTTM giao cho Cục TTLL năm 1961, 1962)

Chiến sĩ thông tin Hoàng Đình Đảng, Đại đội 2, Tiểu đoàn 18 bảo đảm TTLL phục vụ chiến đấu đánh trả máy bay Mỹ, năm 1965

Chiến sĩ Thông tin Vô tuyến điện 15W, Đại đội 255, Sư đoàn 312 bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ công tác dã ngoại, tháng 3/1961

Trung đội Thông tin, Tiểu đoàn 8, Sư đoàn 312 bảo đảm thông tin liên lạc trong diễn tập, tháng 1/1964

Chiến sĩ thông tin Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 87, đơn vị đạt giải Nhất toàn đoàn trong Hội thao kỹ thuật, ngày 23- 24/6/1961

Đại hội Đảng bộ Cục Thông tin liên lạc, nhiệm kỳ lần thứ IV, năm 1964

Cuối tháng 2/1964, tại Sở chỉ huy Cục ở Hà Nội, Đảng bộ Cục Thông tin liên lạc tổ chức Đại hội nhiệm kỳ lần thứ IV. Về dự Đại hội có 96 đại biểu, Đại hội kiểm điểm công tác lãnh đạo nhiệm kỳ lần thứ 3 và đề ra phương hướng nhiệm vụ lãnh đạo trong nhiệm kỳ mới, Nghị quyết Đại hội nhấn mạnh: Tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối, nhiệm vụ cách mạng nước ta trong thời kỳ mới; tập trung củng cố, phát triển hệ thống thông tin liên lạc; bảo đảm thông tin kịp thời, vững chắc trong mọi tình huống; coi trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, nhân viên kỹ thuật và tăng cường công tác đảm bảo kỹ thuật... đáp ứng mọi yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đại hội đã bầu 11 đồng chí vào Ban chấp hành, đồng chí Nguyễn Anh Bảo, Cục trưởng Cục Thông tin liên lạc làm Bí thư, đồng chí Lê Cư, Chủ nhiệm Chính trị làm Phó Bí thư.

Tổng trạm Thông tin A40, Trung đoàn 205 bảo đảm thông tin phục vụ chỉ đạo, chỉ huy đánh trả máy bay Mỹ, năm 1965.

Năm 1965, Giôn-Xơn ra lệnh cho Không quân Mỹ mở chiến dịch “Mũi đao lửa” ném bom bắn phá các tỉnh: Quảng Bình, Vĩnh Linh, Nghệ An và mở rộng bắn phá các tỉnh miền Bắc. Bộ đội Thông tin được giao nhiệm vụ bảo đảm TTLL phục vụ Bộ chỉ đạo, chỉ huy các đơn vị chiến đấu đánh trả máy bay Mỹ. Các chiến sĩ thông tin nói chung, chiến sĩ Tổng trạm Thông tin A40 nói riêng vượt qua mọi khó khăn, gian khổ kịp thời bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ chỉ huy chiến đấu, góp phần vào thắng lợi chung của các đơn vị.

Chiến sĩ thông tin Vô tuyến điện Hải quân, thuộc khu Tuần phòng 1 bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ chỉ huy chiến đấu, năm 1964

Cùng với các chiến sĩ thông tin Hải quân, các chiến sĩ thông tin thuộc khu Tuần phòng 1 luôn vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm bảo đảm thông tin liên lạc kịp thời phục vụ chỉ huy chiến đấu, góp phần vào thắng lợi chung của đơn vị.

Chiến sĩ thông tin báo vụ Tàu 187, Phân đội 7 Hải Quân giữ vững thông tin, phối hợp với cùng quân và dân Nghệ An bắn rơi 2 máy bay Mỹ, ngày 5/8/1964.

Đầu tháng 8/1964, sau hàng loạt hành động khiêu khích phá hoại có hệ thống và sau khi dựng lên sự kiện "Vịnh Bắc bộ" đánh lừa dư luận thế giới và nhân dân nước Mỹ, ngày 5/8/1964 Mỹ chính thức dùng không quân và hải quân đánh phá miền Bắc, hòng phá hoại công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và chi viện cho chiến trường miền Nam. Quân và dân miền Bắc sôi sục phong trào thi đua bắn rơi máy bay và bắn cháy tàu chiến Mỹ. Với sự hiệp đồng chặt chẽ, thông báo kịp thời giữa thông tin liên lạc cấp trên và cấp dưới, giữa thông tin liên lạc quân sự với thông tin bưu điện phục vụ Bộ Tổng Tham mưu chỉ đạo các đơn vị đánh bại ngay từ đợt đầu tập kích ồ ạt, bất ngờ của không quân Mỹ, bắn rơi nhiều máy bay.

Các chiến sĩ Tiểu đội TTLL Ngọc Ngữ thuộc Đại đội 18, Trung đoàn 19, đơn vị đạt loại giỏi trong Hội thao, năm 1961

Bảng Trích

"Nhanh chóng chuyển hệ thống thông tin liên lạc từ thời bình sang thời chiến, gấp rút phát triển lực lượng, vừa chiến đấu vừa xây dựng để bảo đảm thông tin liên lạc cho chỉ đạo, chỉ huy đánh bại hoàn toàn cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ; đồng thời tăng cường chi viện về mọi mặt cho lực lượng thông tin quân giải phóng miền Nam Việt Nam và làm nhiệm vụ quốc tế" (Trích: nghị quyết đảng uỷ Cục TTLL, năm 1965)

Chiến sĩ Thông tin Cao xạ Vĩnh Linh kiên trì theo dõi máy bay địch, kịp thời thông báo cho chỉ huy chỉ đạo các đơn vị chiến đấu, góp phần bắn rơi nhiều máy bay Mỹ

Tiểu đoàn 2, Cục Thông tin liên lạc trên đường hành quân đi phục vụ chiến trường Lào, năm 1967

Hai chiến sĩ Nguyễn Thị Nhờ và Võ Thị Thu - Thông tin Binh trạm 12 công tác ở nơi khó khăn, gian khổ, ác liệt song vẫn ngày đêm bảo đảm TTLL kịp thời phục vụ chiến đấu

Đồng chí Đỗ Xuân Thấu, chiến sĩ Thông tin Pháo binh bảo đảm TTLL phục vụ chiến đấu tại Đồng Hới, Quảng Bình, năm 1965

Năm 1965, trên địa bàn các tỉnh: Quảng Bình, Vĩnh Linh máy bay Mỹ ném bom ác liệt, song đồng chí Đỗ Xuân Thấu cùng các chiến sỹ Thông tin đài quan sát Pháo binh vẫn kiên trì theo dõi máy bay địch, kịp thời thông báo với chỉ huy chỉ đạo đơn vị chiến đấu.

Tổ đài Vô tuyến điện Quân khu 5 bảo đảm Thông tin liên lạc phục vụ đánh Mỹ ở Phù Mỹ, Bình Định, mùa khô năm 1966

Các chiến sĩ Thông tin Đồng Tháp Mười bảo đảm Thông tin liên lạc kịp thời, vững chắc trong những năm kháng chiến chống Mỹ

Chiến sĩ Thông tin Tiểu đoàn 44, Quân khu 7 vừa bảo đảm thông tin, vừa phối thuộc chặt chẽ với đội du kích xã 23 Tà Đạt chiến đấu, góp phần giành thắng lợi trận càn Gian-xơn-xy-ti, năm 1967

Đầu năm 1967, Mỹ huy động bộ binh, xe tăng, máy bay chiến đấu và mở cuộc hành quân mang tên Gian-xơn-xy-ti đánh vào chiến khu Dương Minh Châu, Tây Ninh- đây là nơi tập trung nhiều cơ quan trọng yếu của ta, chúng nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến, cắt đứt con đường chi viện cho chiến trường miền Nam. Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị thông tin Bộ Tư lệnh Miền đã kiên quyết bám trụ giữ vững căn cứ và bảo đảm thông tin thông suốt cho chỉ huy. Trên hướng càn vào xã Tà Đạt, được giao nhiệm vụ các chiến sĩ Thông tin Tiểu đoàn 44, Quân khu 7 vừa bảo đảm thông tin vừa phối thuộc chặt chẽ với đội du kích xã 23 Tà Đạt chiến đấu, góp phần giành thắng lợi.

Tổ đài Vô tuyến điện K.63, Đại đội 7 phát lệnh tổng công kích của Bộ Tư lệnh Miền cho các phân khu trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968

Cuối năm 1967, đầu năm 1968 sau khi đánh giá tình hình và trên cơ sở báo cáo của chiến trường, Bộ Chính trị đã quyết định tiến hành Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, nhằm tạo thế và lực mới cho cách mạng miền Nam. Để phục vụ cho chỉ đạo chỉ huy cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, công tác chuẩn bị, thực hành tổ chức và sử dụng thông tin liên lạc của các quân khu trên chiến trường miền Nam hết sức khẩn trương, kịp thời, vững chắc. Đúng 0 giờ ngày 31 tháng 1 tức đêm giao thừa Tết Mậu Thân 1968, Tổ đài Vô tuyến điện K.63, Đại đội 7 phát lệnh tổng công kích của Bộ Tư lệnh Miền cho toàn mặt trận.

Trung tá Phan Ngọc Đoàn chuyển mệnh lệnh tổng công kích vào Sài Gòn Tết Mậu Thân năm 1968

Để chuyển mệnh lệnh chiến đấu từ ngoại thành vào nội thành Sài Gòn, đồng chí Trung tá Phan Ngọc Đoàn mang mật danh T4 phải vượt qua nhiều đồn bốt địch, kịp thời chuyển mệnh lệnh đúng giờ cho quân và dân Sài Gòn, Gia Định đồng loạt nổ súng tiến công địch trong cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân năm 1968.

Bảng trích

“Phải hết sức tranh thủ thời gian khi địch xuống thang chiến tranh, xây dựng củng cố mạng lưới thông tin, củng cố bộ đội để sẵn sàng đối phó với tình huống một cuộc chiến tranh phá hoại mới có thể xảy ra ở miền Bắc, chi viện nhiều nhất cho miền Nam và sát cánh cùng miền Nam chiến đấu, đồng thời làm tốt nhiệm vụ quốc tế với cách mạng Lào và Campuchia” (Trích: Nghị quyết Đảng uỷ Binh chủng TTLL, năm 1970)

Đồng chí Đặng Thị Đê, nữ giao liên phụ trách đường dây thông tin Quân khu 9

Chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh"; thực chất là một kế hoạch tiếp tục kéo dài và đẩy mạnh chiến tranh xâm lược của Mỹ. Chúng dùng người Việt đánh người Việt bằng đô la và vũ khí Mỹ, nhằm khống chế kìm kẹp nhân dân, ra sức khủng bố gắt gao các phong trào cách mạng, cô lập cuộc chiến đấu của nhân dân miền Nam, ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Song với tinh thần mưu trí, sáng tạo đường dây liên lạc giữa các cơ sở cách mạng với quần chúng luôn được giữ vững. Tiêu biểu: Đồng chí Đặng Thị Đê, nữ giao liên phụ trách đường dây thông tin Quân khu 9.

Nữ chiến sĩ giao liên chiến trường B2 chuyển công văn, tài liệu bằng thuyền trên kênh, rạch trong những năm chống Mỹ

Đồng chí Hồ Thị Vân - chiến sĩ giao liên Đại đội 3, Trung đoàn 26, tỉnh đội Quảng Nam - Đà Nẵng.

Đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, chiến sĩ Thông tin K4-V5, bảo đảm TTLL phục vụ đơn vị chiến đấu, năm 1969.

Đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, chiến sĩ Thông tin K4-V5, luôn giữ vững thông tin liên lạc phục vụ đơn vị chiến đấu. Năm 1969, đồng chí được tặng HCCC hạng Ba.

Đảng ủy Binh chủng Thông tin họp bàn phương án tổ chức thông tin liên lạc phục vụ Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, tháng 2/1971.

Đầu tháng 2/1971, địch mở cuộc hành quân chiến lược mang tên "Lam Sơn 719" đánh vào khu vực Đường 9- Nam Lào, nhằm phá hành lang chiến lược, ngăn chặn con đường chi viện cho chiến trường miền Nam, lập một tuyến ngăn chặn cắt đôi Đông Dương, uy hiếp miền Bắc. Trước tình hình đó Quân uỷ TW quyết định tập trung lực lượng mở chiến dịch phản công lớn, có ý nghĩa chiến lược, làm thay đổi cục diện chiến trường. Bộ Tổng Tham mưu giao nhiệm vụ cho Binh chủng Thông tin bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ chiến dịch. Thường vụ Đảng ủy Binh chủng họp đề nghị với Bộ 2 phương án, một là: Đưa vào hệ thống thông tin liên lạc của Binh đoàn 70, hai là: sử dụng lực lượng của Bộ Tư lệnh binh chủng. Bộ quyết định thực hiện phương án thứ nhất. Ngay sau đó đồng chí Phạm Niên, Phó Tư lệnh Binh chủng cùng đoàn cán bộ, chiến sĩ thông tin lên đường làm nhiệm vụ.

Đôi dép Săm-pô, đồng chí Hồ Thị Vân - giao liên Đại đội 3, Trung đoàn 26, tỉnh đội Quảng Nam - Đà Nẵng sử dụng chuyển công văn, tài liệu (1968-1971).

Trong những năm chiến đấu gay go, ác liệt, nhất là giai đoạn từ năm 1968-1971. Để chuyển công văn, tài liệu mật qua đồn bốt địch, đồng chí Hồ Thị Vân đã sáng kiến dùng đôi dép Săm-pô khoét đế rồi dấu tài liệu vào đó, che mắt địch chuyển tới các cơ sở cách mạng trong nội thành Đà Nẵng kịp thời, an toàn. Đồng chí luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được tặng nhiều Bằng- Giấy khen, 7 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ Quyết thắng, 3 Huân chương Chiến sĩ giải phóng và 1 HCCC hạng Ba.

Bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt trong Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh, năm 1971.

Đồng hồ Cy-ma, Tổ đài Vô tuyến điện 15W, Trung đội 2, Đại đội 1, Tiểu đoàn 2B sử dụng để cắt ca trực trong Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh (1966-1968).

Đồng chí Nguyễn Hữu Chất- Tổ đài Vô tuyến điện 15W, Trung đội 2, Đại đội 1, Tiểu đoàn 2B sử dụng để cắt ca trực, bảo đảm thông tin liên lạc trong Chiến dịch Đường 9- Khe Sanh (6/1966- 5/1968). Trong điều kiện hoạt động độc lập, lúc tập trung, lúc phân tán, lúc hoạt động trong lòng địch, khối lượng công việc nhiều, trung bình mỗi ngày phải chuyển từ 60 đến 70 công điện, có lúc anh em phải làm việc liên tục 24 giờ phục vụ Sư đoàn 3 đánh địch vây hãm ở Tà Cơn. Đặc biệt trưa ngày mồng 1 Tết năm 1968, giặc Mỹ đánh bom vào gần tổ đài, trang thiết bị máy móc, đồng hồ bị hất tung, an-ten bị đứt, mặc cho bom rơi đạn nổ anh em vẫn bình tĩnh, động viên nhau sửa lại công sự, mắc lại an-ten, kịp thời nối thông liên lạc phục vụ cho chỉ huy chiến đấu giành nhiều thắng lợi. Kết thúc chiến dịch tổ đài được tặng thưởng 2 Huân chương Giải phóng hạng Ba, 100% cán bộ, chiến sĩ của tổ đài là dũng sĩ và được cấp Bằng khen.

Tải ba VBO-3 Do Hung-ga-ri viện trợ giúp Việt Nam, trang bị cho Bộ đội Thông tin Đoàn 559 sử dụng bảo đảm TTLL, năm 1969.

Đoàn 559 có nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc cho chỉ huy toàn tuyến vận chuyển chiến lược bằng cơ giới chi viện cho chiến trường miền Nam. Ngoài ra còn bảo đảm thông tin phục vụ Bộ Tổng Tham mưu ở Hà Nội liên lạc với các đơn vị khu vực ngã ba biên giới. Cùng với các phương tiện thông tin, thì máy Tải ba VBO-3 được coi là phương tiện chủ yếu. Chiếc máy này đã góp phần cùng đơn vị hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao. Bên cạnh nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ quân và dân ta đánh bại Chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" của Mỹ, lực lượng thông tin Đoàn 559 còn thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, bảo đảm thông tin cho chỉ đạo chỉ huy các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam phối hợp với quân, dân Căm-pu-chia và Lào đánh bại cuộc hành quân mở rộng chiến tranh của Mỹ ngụy.

Cây nhiệt đới, vũ khí trinh sát điện tử trong chiến tranh xâm lược Việt Nam

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ theo Hiệp định Giơnevơ Việt Nam tạm thời bị chia làm hai miền Nam - Bắc. Để ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc với miền Nam, Quân đội Mỹ đã sử dụng những phương tiện vũ khí được coi là tối tân nhất của khoa học quân sự Mỹ ở thời điểm ấy trong đó có hệ thống trinh sát điện tử hiện đại với quy mô sử dụng chưa từng có trong lịch sử chiến tranh, nổi tiếng nhất là cây nhiệt đới. Cây nhiệt đới có tên khoa học là TranggenRadio, có nghĩa là trinh sát điện tử. Hệ thống cây này với cánh quạt, khi rời khỏi máy bay vòng quay càng nhanh thân cây cắm sâu xuống đất theo phương thẳng đứng chỉ lộ phần angten và râu, cấu tạo 1 râu thẳng, 4 râu xòe 4 góc, bên trong chứa 3 tầng linh kiện điên tử: bóng đèn bán dẫn, tụ, kháng. Một khối pin lớn và 1 micro nối với cần angten, cây này khi thả xuống có thể hoạt động liên tục từ 65 đến 70 ngày. Cây dùng đo độ chấn động mặt đất khi đoàn người đi qua tuyến đường ở cự ly 25 đến 30m. Cây đo độ sóng từ khi có chất sắt đi qua như ô tô là 200 đến 300m. Cây có thể nhận biết mùi mồ hôi, mùi khai của nước giải mà người Mỹ gọi chung là mùi amôniăc. Sau đó phát tín hiệu lên không trung cho máy bay ở độ cao 15 đến 20km. Bằng 5 đầu bóng đèn gắn trên đầu nhựa nó sẽ báo thông tin thu được về máy bay trinh sát luôn bay từng đàn trên bầu trời. Khi nhận được tín hiệu nó sẽ chuyển đến trung tâm giám sát xâm nhập ISC, trung tâm này xử lý tín hiệu và truyền về Sở chỉ huy tác chiến. Lập tức máy bay đến ném bom tại khu vực đó. Quy trình xử lý chỉ diễn ra trong vòng vài phút. Thời kỳ đầu chúng gây cho ta nhiều tổn thất nặng nề nhất là lực lượng vận tải. Sau một thời gian ta đã phát hiện ra hệ thống cây nhiệt đới của chúng và nghiên cứu, khi ta cắt 5 đầu bóng đèn trên đầu dâu thì đã vô hiệu hóa nó hoặc buộc túm 5 râu lại với nhau nó cũng không thể phát tín hiệu lên không trung. Đặc biệt chiến sĩ ta còn tương kế tựu kế bằng cách đặt hệ thống cây này vào những nơi ta chưa kịp mở đường rồi là mâm thanh giả, đặt thùng nước giải ven đường để nhử máy bay Mỹ đến ném bom rồi chính chúng lại mở đường cho ta và làm tiêu hao bom đạn của chúng.

Cờ Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân do Đảng và nhà nước phong tặng cho Trạm cơ vụ A69, Đại đội 9, Trung đoàn 134 đã có thành tích bảo đảm thông tin phục vụ chiến đấu trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Để đáp ứng yêu cầu bảo vệ, khai thác các tuyến dây trần ngày càng phát triển, nhất là vào phía Nam Quân khu 4, ngày 7/1/1967 Cục Thông tin liên lạc quyết định thành lập Đại đội 7, Trung đoàn 134, gồm 219 đồng chí được biên chế thành 3 trung đội và 3 trạm cơ vụ, Trạm cơ vụ A69 ở bản Hà, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Tháng 3/1968 theo quyết định của Bộ Tư lệnh Thông tin liên lạc do đồng chí Hoàng Xuân Vượng ký, Trung đoàn 134 được phép thành lập thêm Đại đội 9 trên cơ sở tách Đại đội 7 ra. Đại đội 9 được biên chế thành 3 trung đội và Trạm cơ vụ A69, làm nhiệm vụ bảo vệ và khai thác 187 km đôi dây từ nam sông Lam đến bắc sông Troóc, tuyến phía đông đến Ba Đồn, Quảng Trạch, Quảng Bình, tuyến phía tây dọc đường quốc lộ 12 đến cổng Trời về dọc quốc lộ số 8. Biên chế ban đầu của trạm là 19 đồng chí, lúc cao nhất là 33 cán bộ, chiến sĩ gồm 1 tiểu đội tải ba, tổng đài; 1 tiểu đội nguồn điện; 1 tiểu đội đường dây và bộ phận hậu cần, đóng quân tại bản Hà, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Hồi 13 giờ 25 phút ngày chủ nhật máy bay địch ập đến bắn pháo khói vào khu vực trạm để chỉ điểm. Chưa đầy 5 phút sau, máy bay B57 ném bom phá vào hai đầu núi và hội trường, tiếp đó chúng đánh bom phát quang, bom cháy xuống khu vực trạm làm 9 ngôi nhà ở khu vực trạm cháy dữ dội. Cuộc đánh phá của địch diễn ra trong vòng 5 phút nhưng gây thiệt hại nghiêm trọng. 13 đồng chí cán bộ, chiến sĩ của trạm hy sinh, trong đó có 10 đồng chí nữ (Hoàng Thị Liên, Nguyễn Thị Khanh, Chu Thị Mạnh, Ngô Thị Luận, Lê Thị Châm, Trần Thị Loan, Nguyễn Thị Thảo, Cao Thị Xuyến, Bùi Thị Lung, Vũ Thị Lan). Nhưng chỉ sau 1 giờ 20 phút Trạm đã cùng nhân dân địa phương dùng (đôi 4) đôi dây duy nhất còn lại nối thông liên lạc với Hà Nội. 3 đồng chí còn lại của tiểu đội tổng đài, tải ba thay nhau trực, gần 1 tháng mới có lực lượng bổ sung cho trạm. Với sự đóng góp to lớn và sự hy sinh lớn lao của cán bộ, chiến sĩ Trạm cơ vụ A69, ngày 28/4/2009 Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết ký Quyết định số 613/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Trạm cơ vụ A69, ngày 2/7/2009 tại Sở chỉ huy Binh chủng Thông tin liên lạc, Lữ đoàn 134 tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Trạm thông tin A69 thuộc Đại đội 9, Trung đoàn 134 vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.

Máy tải ba VBO3 - 12, trang bị cho Trạm cơ vụ A69, Đại đội 9, Trung đoàn 134 sử dụng bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ cho các đơn vị chiến đấu trên các chiến trường trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Để bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng lãnh đạo, chỉ huy quân và dân ta đánh bại chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ đối với miền Bắc, chi viện cho chiến trường giải phóng miền Nam và làm nhiệm vụ quốc tế, Bộ Tư lệnh Thông tin liên lạc đã tổ chức mạng thông tin quân sự rộng khắp trong cả nước, vươn tới các chiến trường, với nhiều loại trang bị kỹ thuật và phương thức bảo đảm thông tin liên lạc khác nhau. Trạm cơ vụ A69 được chọn đặt ở giữa trục giao thông chiến lược Bắc Nam, phía bên trong ngã ba Đồng Lộc tại hang Hà, thôn Hà, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Trạm cơ vụ A69 có vai trò là một trạm trung gian chuyển tiếp từ Bắc vào Nam và sang chiến trường Lào, Campuchia; Đồng thời có nhiệm vụ trực tiếp bảo đảm thông tin tới các đơn vị thuộc cụm kho, các trạm giao liên của Binh trạm thuộc Đoàn 559, căn cứ hải quân Ba Đồn, Sư đoàn Phòng không 367, Viện quân y số 4, Đồn biên phòng Cha Lo và tuyến đường Trường Sơn đi qua tỉnh Quảng Bình. Trạm cơ vụ A69 còn là nơi dự trữ chiến lược vật tư trang bị kỹ thuật cho tuyến đường trục dây trần trên "tuyến lửa" Quảng Bình. Hàng ngày cán bộ, chiến sĩ Trạm cơ vụ A69 vận hành khai thác các máy tải ba, tổng đài, bảo đảm nguồn điện, xây dựng, sửa chữa các tuyến cáp và dây trần, đồng thời sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ đài trạm. Cán bộ, chiến sĩ Trạm cơ vụ A69 đã cùng máy tải ba kiên cường bám trụ, vượt qua mọi gian khổ thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên, bom đạn tàn ác dã man của kẻ thù, không sợ hy sinh, kiên cường bền bỉ, bám dây, bám máy. Chính vì vậy hàng triệu phiên liên lạc của các cấp đã được tiếp chuyển qua Trạm cơ vụ A69 tới các chiến trường. Nhiều đồng chí tướng lĩnh, chỉ huy Quân đội đã qua đây để nắm tình hình và chỉ huy bộ đội. Thắng lợi của nhiều chiến dịch đều có sự đóng góp của Trạm cơ vụ A69. Nhưng tiêu biểu nhất là chiến thắng của Chiến dịch Đường 9 Nam Lào, Chiến dịch cánh Đồng Chum năm 1971 và Chiến dịch giải phóng Quảng Trị trong mùa hè rực lửa năm 1972.

Xe đạp của Tiểu đội Chuyển đạt, Đại đội 3, Tiểu đoàn 40 Thông tin Miền.

Xe đạp do đồng chí Đinh Quyết Tâm phụ trách phục vụ chạy công văn hỏa tốc từ năm 1968 - 1974. Đặc biệt xe đã hai lần cùng đồng chí Tâm tham gia chuyển mệnh lệnh hỏa tốc ban đêm.Tháng 12/1971 xe đã cùng đồng chí Tâm chuyển mệnh lệnh hỏa tốc vào ban đêm cho Sư 7 từ Miền xuống CLúp, đoạn đường dài hơn 70 km với thời gian quy định là 6 tiếng rưỡi, nhưng đồng chí đi hết 6 tiếng. Với việc chuyển mệnh lệnh kịp thời đơn vị đã tổ chức bao vây và tấn công địch, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, giải phóng CLúp. Tháng 12/1972 đồng chí Tâm cùng xe đạp chuyển mệnh lệnh xuống Sư 9 ở Sát Mè, đoạn đường dài 60km với thời gian quy định là 5 tiếng, nhưng đồng chí đi hết 4 tiếng rưỡi, góp phần tiêu diệt nhiều tên địch. Trong 7 năm chiếc xe đạp đã chuyển 1.400 chuyến, nhiều công văn tài liệu hỏa tốc, với 131.400km khắp các vùng Tây Ninh, Đồng Bằng Sông Cửu Long và một vài tỉnh sát biên giới Campuchia. Sau bình công đồng chí Tâm được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Bảng trích

“Tăng cường đoàn kết, luôn đề cao cảnh giác, ra sức phấn đấu để củng cố những thắng lợi đã giành được, giữ vững hòa bình lâu dài, hoàn thành độc lập, dân chủ ở miền Nam, tiến tới hòa bình, thống nhất Tổ quốc…” (Trích: Lời kêu gọi của Ban Chấp hành TW Đảng, ngày 27/01/1973)

Đồng chí Trần Ngọc Thát, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 4 Vô tuyến điện Tiếp sức thông qua quyết tâm bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975

Đoàn xe cơ động của Đại đội 7, Trung đoàn 205 trên đường hành quân ra mặt trận giải phóng miền Nam, năm 1975

Các chiến sĩ Thông tin Trạm A10, Trung đoàn 134 đang chuyển tiếp liên lạc phục vụ Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975

Điện mật đi do đồng chí Nguyễn Bá Lứu, Báo vụ viên Đại đội 5, Tiểu đoàn 77, Trung đoàn 205 chuyển, ngày 7/4/1975

“Điện mật đi” ngắn gọn như một mệnh lệnh chiến đấu, có vần điệu, dễ nhớ, dễ thuộc, mệnh lệnh hành quân lập tức được truyền tới từng chiến sĩ. Trên thành xe, trên mũ, trên thân cây dọc đường... Mệnh lệnh được viết thành khẩu hiệu, thôi thúc cán bộ, chiến sĩ hành quân thần tốc hơn nữa ra mặt trận

Điện mật đến do đồng chí Nguyễn Bá Lứu, Báo vụ viên Đại đội 5, Tiểu đoàn 77, Trung đoàn 205 chuyển, ngày 30/4/1975

Đồng chí Nguyễn Bá Lứu, Báo vụ viên Đại đội 5, Tiểu đoàn 77, Trung đoàn 205 chuyển bức điện "Thần tốc" ngày 7/4/1975

Để kịp thời cho các cánh quân đồng loạt tiến vào giải phóng Sài Gòn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp- Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Quân ủy TW, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng gửi bức điện "Thần tốc" tới Bộ Tư lệnh 559, Tiền phương Đoàn 559, các sư đoàn, các đoàn binh khí kỹ thuật trên đường hành quân, Quân đoàn 1, Quân đoàn 2, đồng chí Lê Trọng Tấn- Phó Tổng Tham mưu trưởng. Đồng chí Nguyễn Bá Lứu- Báo vụ viên Đại đội 5, Tiểu đoàn 77, Trung đoàn 205 đã chuyển bức điện lúc 9h30 phút ngày 7/4/1975.

Quân ủy Trung ương hạ quyết tâm thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị giải phóng miền Nam, năm 1975

Đầu năm 1975, tình hình chiến sự miền Nam có nhiều chuyển biến thuận lợi cho ta. Ngày 14/4/1975, Bộ Chính trị chính thức thông qua kế hoạch chiến dịch tiến công giải phóng Sài Gòn lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử . Chỉ thị của Bộ Chính trị được Tổng trạm Thông tin Trung đoàn 205 ở Hà Nội chuyển đi bằng vô tuyến điện trong vòng 19 phút tới Bộ Tư lệnh chiến dịch, các đơn vị, các chiến trường.

Đảng uỷ Đoàn 463 Thông tin, Quân đoàn 2 họp quán triệt nhiệm vụ quyết tâm bảo đảm thông tin thông suốt, vững chắc trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Xuân 1975

Đồng chí Nguyễn Việt Hùng, Trung đội 1, Đại đội 18 Thông tin, Trung đoàn 40 đang truyền lệnh đánh căn cứ Buôn Mê Thuột, Xuân 1975

Cán bộ, chiến sĩ Thông tin Phú Lâm đang ngày đêm học tập, sử dụng, quản lý tốt các thiết bị thông tin, năm 1975

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thực hiện chỉ thị của Bộ Quốc phòng, Binh chủng Thông tin nhận nhiệm vụ tiếp quản các hệ thống viễn thông của Mỹ để lại sau chiến tranh, tiếp quản đến đâu các đơn vị tổ chức quản lý chặt chẽ tới đó, không tùy tiện tháo gỡ, hạn chế mất mát hư hỏng. Nhiều trạm viễn thông, tổng đài tự động, kho vật tư được tiếp quản kịp thời đã giữ được nguyên vẹn. Tại một số trạm vào tiếp quản, cán bộ, chiến sĩ thông tin còn nhiều bỡ ngỡ, sau một thời gian nghiên cứu, học tập đã sử dụng thành thạo, đưa hệ thống thông tin sớm hoạt động trở lại. Đây là những cơ sở, kỹ thuật mới, góp phần giúp Bộ đội Thông tin xây dựng, phát triển ngành thông tin quân sự nói riêng, thông tin Nhà nước nói chung ở vùng mới giải phóng.

Đại tướng Chu Huy Mân, Chủ nhiệm Tổng Cục Chính trị thăm Trung đoàn 138, năm 1975

Sau ngày đất nước sạch bóng quân thù, mặc dù bận trăm công ngàn việc, song các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng vẫn thường xuyên quan tâm đến thăm hỏi, động viên cán bộ, chiến sĩ trong toàn quân nói chung, trong đó có Bộ đội Thông tin liên lạc.

Các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy Binh chủng Thông tin báo cáo Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng BQP kế hoạch tiếp quản hệ thống thông tin viễn thông của Mỹ để lại sau chiến tranh năm 1975.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quân và dân ta hăng hái đem hết sức lực và trí tuệ, khắc phục hậu quả nặng nề sau 30 năm chiến tranh. Nhiệm vụ trước mắt của các đơn vị thông tin là giải quyết nhanh gọn công văn đi và đến, không để phiên liên lạc nào bị đứt, không để cuộc điện đàm nào bị gián đoạn. Cùng với việc tập trung chỉ đạo bảo đảm thông tin liên lạc, Bộ Tư lệnh Binh chủng coi trọng chỉ đạo công tác tiếp quản các cơ sở thông tin của Mỹ ngụy để lại sau chiến tranh.

Chiến sĩ thông tin tiếp quản hệ thống viễn thông của Mỹ để lại sau chiến tranh tại bán đảo Sơn Trà, năm 1975

Bộ Tư lệnh Thông tin tổ chức nhiều đoàn cán bộ đi tiếp quản gồm: cán bộ, chiến sĩ cơ quan, đơn vị thuộc Binh chủng Thông tin; một số lấy từ Tổng cục Kỹ thuật; Trường Đại học Kỹ thuật quân sự và Tổng Cục Bưu điện hành quân cấp tốc từ Hà Nội vào tiếp quản.

Nhà máy Thông tin Z755 tiếp quản từ “Căn cứ 60 tiếp vận truyền tin” do Mỹ nguỵ để lại sau chiến tranh, năm 1975

Từ tháng 7/1954- 4/1975, Mỹ ngụy Sài Gòn đã xây dựng tại quận Gò Vấp “Căn cứ 60 tiếp vận truyền tin” thuộc Cục Truyền tin, Bộ Tổng Tham mưu, Quân lực Việt Nam cộng hòa, làm nhiệm vụ dự trữ, cấp phát khí tài cho quân đội ngụy tại miền Nam Việt Nam. Ngày 30/4/1975, Sài Gòn hoàn toàn giải phóng, thực hiện chỉ thị của Bộ Quốc phòng, Tổng Cục Kỹ thuật và BTL Thông tin đã cử nhiều đoàn cán bộ vào tiếp quản.

Máy VTĐ SBT-20B, chiến lợi phẩm ta thu được của Mỹ sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Sau đó Phòng Trang bị kỹ thuật (Cục Kỹ thuật) Binh chủng TTLL nghiên cứu dùng trong công tác huấn luyện các đơn vị thông tin toàn quân, năm 1975

Cuộc tổng tiến công mùa xuân 1975, mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã giành thắng lợi, chế độ ngụy quyền Sài Gòn tay sai của đế quốc Mỹ sụp đổ, địch tháo chạy bỏ lại một lực lượng lớn các phương tiện chiến tranh, trong đó có các khí tài máy móc thông tin. Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ cho Binh chủng Thông tin trực tiếp vào tiếp quản các cơ sở, trung tâm thông tin lớn của địch. Phòng trang bị kỹ thuật (Cục Kỹ thuật) Binh chủng Thông tin đã cử nhiều đoàn cán bộ có trình độ chuyên môn cao vào tiếp quản. Trong những trang thiết bị đó có máy vô tuyến điện SBT-20B. Đây là các thiết bị kỹ thuật mới, cán bộ chiến sĩ thông tin còn nhiều bỡ ngỡ, đã phải tự học tiếng Anh, mày mò nghiên cứu, phát huy sáng kiến ... chỉ một thời gian ngắn đã sử dụng được. Sau đó mở nhiều lớp tập huấn cho Bộ đội Thông tin các đơn vị trong toàn quân khai thác, sử dụng hiệu quả các khí tài thông tin thu được của địch để phục vụ yêu cầu bảo đảm thông tin liên lạc, cũng như công tác huấn luyện sau ngày giải phóng.

Máy VTĐ RR-2B, chiến lợi phẩm ta thu được của Mỹ sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Sau đó Phòng Trang bị kỹ thuật (Cục Kỹ thuật) Binh chủng TTLL nghiên cứu dùng trong công tác huấn luyện các đơn vị thông tin toàn quân, năm 1975

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã giành thắng lợi, chế độ ngụy quyền Sài Gòn tay sai của đế quốc Mỹ sụp đổ, địch tháo chạy bỏ lại một lực lượng lớn các phương tiện chiến tranh, trong đó có các khí tài máy móc thông tin. Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ cho Binh chủng Thông tin trực tiếp vào tiếp quản các cơ sở, trung tâm thông tin lớn của địch. Phòng trang bị kỹ thuật (Cục Kỹ thuật) Binh chủng Thông tin đã cử nhiều đoàn cán bộ có trình độ chuyên môn cao vào tiếp quản. Trong đó có máy vô tuyến điện RR-2B. Đây là những trang thiết bị kỹ thuật mới, cán bộ chiến sĩ thông tin còn nhiều bỡ ngỡ, song đã phải tự học tiếng Anh, mày mò nghiên cứu, phát huy sáng kiến ... chỉ sau một thời gian ngắn đã sử dụng được. Đồng thời mở nhiều lớp tập huấn cho bộ đội thông tin các đơn vị trong toàn quân khai thác, sử dụng hiệu quả các khí tài thông tin thu được của địch để phục vụ yêu cầu bảo đảm TTLL, cũng như công tác huấn luyện sau ngày giải phóng.

Máy VTĐ SS-7, chiến lợi phẩm ta thu được của Mỹ sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Sau đó Phòng Trang bị kỹ thuật (Cục Kỹ thuật) Binh chủng TTLL nghiên cứu dùng trong công tác huấn luyện các đơn vị thông tin toàn quân, năm 1975

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975, mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã giành thắng lợi, chế độ ngụy quyền Sài Gòn tay sai của đế quốc Mỹ sụp đổ, địch tháo chạy bỏ lại một lực lượng lớn các phương tiện chiến tranh, trong đó có các khí tài máy móc thông tin. Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ cho Binh chủng Thông tin trực tiếp vào tiếp quản các cơ sở, trung tâm thông tin lớn của địch. Phòng trang bị kỹ thuật (Cục Kỹ thuật) Binh chủng Thông tin đã cử nhiều đoàn cán bộ có trình độ chuyên môn cao vào tiếp quản. Trong đó có máy vô tuyến điện SS-7. Đây là những trang thiết bị kỹ thuật mới, cán bộ chiến sĩ thông tin còn nhiều bỡ ngỡ, đã phải tự học tiếng Anh, mày mò nghiên cứu, phát huy sáng kiến ... chỉ một thời gian ngắn đã sử dụng được các trang thiết bị, khí tài. Đồng thời mở nhiều lớp tập huấn cho bộ đội thông tin các đơn vị trong toàn quân khai thác, sử dụng hiệu quả các khí tài thông tin hiện có để phục vụ yêu cầu bảo đảm TTLL, cũng như công tác huấn luyện sau ngày giải phóng.

Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm Trung tâm viễn thông Đà Nẵng, năm 1975

Đà Nẵng là một thành phố lớn, trước đây là một căn cứ quân sự liên hợp Mỹ ngụy, có trung tâm viễn thông lớn. Nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng đã đến thăm, kiểm tra và động viên kịp thời cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ tiếp quản sau ngày miền Nam giải phóng

Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 1 thông tin cơ động, Binh chủng Thông tin chuẩn bị lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc, năm 1978

Công nhân Nhà máy Thông tin Z755 sửa chữa khí tài thông tin phục vụ Mặt trận 479, chiến trường Tây Nam, năm 1978

Trạm tải ba tiền phương Quân khu 5 chuyển tiếp liên lạc phục vụ chiến đấu biên giới Tây Nam, ngày 29/12/1978

Hướng Tây Nam, Binh chủng Thông tin chỉ đạo, tạo điều kiện cho các Quân khu 5, 7, 9 củng cố, xây dựng mạng lưới liên lạc của bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương, phối hợp với Tổng cục Bưu điện xây dựng mạng lưới thông tin từ tỉnh xuống các huyện, xã trọng điểm vùng biên giới sẵn sàng làm nhiệm vụ đảm bảo thông tin liên lạc phục vụ chiến đấu. Đặc biệt, Quân khu 5 là hướng quan trọng trong chiến dịch tiến công của Bộ, lực lượng Funro cấu kết với quân Pôl Pốt phá hoại tuyến biên giới vùng đông bắc Campuchia. Các hệ thống thông tin liên lạc từ Sở chỉ huy tiền phương quân khu và các đơn vị tác chiến được tổ chức chặt chẽ từ trên xuống dưới.

Bộ đội Thông tin tình nguyện Việt Nam rút quân về nước, năm 1988

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ giúp đỡ nước bạn Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng Pôl Pốt, Bộ đội Thông tin bảo đảm thông tin liên lạc cho quân tình nguyện Việt Nam rời Campuchia về nước an toàn, năm 1988

Huân chương Quân công hạng nhất, Bằng Huân chương Quân công hạng nhất, Chủ tịch nước tặng lực lượng thông tin chiến đấu tại Mặt trận biên giới Tây Nam, năm 1979

Cuối năm 1977 đầu 1978 tình hình biên giới Tây Nam ngày càng căng thẳng, bè lũ Pol Pot Ieng Sary lăm le gây chiến tranh ở biên giới Việt Nam và Campuchia. Chấp hành mệnh lệnh của Bộ Tổng Tham mưu và Bộ Quốc phòng, Binh chủng Thông tin nhanh chóng tổ chức lực lượng cũng như cơ sở vật chất bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ cho Bộ Tư lệnh Tiền phương tại Tân Sơn Nhất. Thành lập Tiểu đoàn 1 cơ động trực thuộc Binh chủng, làm nhiệm vụ bảo đảm thông tin phục vụ Sở chỉ huy Tiền phương của Bộ đến các hướng chủ yếu trên biên giới Tây Nam theo kế hoạch tác chiến của Bộ. Cán bộ, chiến sĩ thông tin mặt trận biên giới Tây Nam đã vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ, hy sinh bảo đảm TTLL thông suốt trên mọi địa hình phức tạp, phục vụ cho chỉ huy chỉ đạo chiến đấu và trực tiếp chiến đấu chống quân Pôl Pốt xâm lược. Với những thành tích xuất sắc bảo đảm TTLL phục vụ chiến đấu ở biên giới Tây Nam, Bộ đội Thông tin phục vụ biên giới Tây Nam được Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Tôn Đức Thắng ký quyết định số 185/QLCT ngày 15/12/1979 tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất.

Cờ, Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Cam-pu-chia tặng Tiểu đoàn 1 thông tin cơ động, Binh chủng Thông tin, năm 1988

Đầu năm 1979, đáp lời kêu gọi của nhân dân và mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia sang giúp bạn đánh đuổi bọn diệt chủng Pôl Pốt. Cùng với các đơn vị chủ lực của quân khu, quân đoàn trong đội quân tình nguyện Việt Nam có Tiểu đoàn 1 thông tin cơ động, Binh chủng Thông tin đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc, phục vụ cho công tác chỉ huy chiến đấu, góp phần giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi hoạ diệt chủng Pôl Pốt. Với những công lao đóng góp đó Tiểu đoàn 1 được Nhà nước CHND Campuchia tặng cờ, sau khi hoàn thành nghĩa vụ quốc tế trở về nước tháng 7/ 1988. Cờ có nội dung: Bộ Quốc phòng tặng Đơn vị quân tình nguyện Việt Nam hoàn thành nhiệm vụ Quốc tế vô sản vĩ đại.

Tổ đài VTĐ sóng ngắn bảo đảm thông tin phục vụ chiến đấu tại biên giới Tây Nam, năm 1979

Để bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ cho lãnh đạo chỉ huy các lực lượng vũ trang đánh địch ở biên giới Tây Nam, Binh chủng Thông tin đã triển khai các loại phương tiện thông tin như: vô tuyến điện, hữu tuyến điện, thông tin tín hiệu, thông tin vận động kịp thời phục vụ chiến đấu.

Máy VTĐ tiếp sức A366, đồng chí Bùi Thế Phiết, Trung đoàn Thông tin 602 Hải quân sử dụng đảm bảo TTLL từ Sở chỉ huy của Quân chủng tới các tàu và các cánh quân trên bờ hiệp đồng chiến đấu, năm 1979

Được giao nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ cho lãnh đạo chỉ huy các lực lượng vũ trang đánh địch ở biên giới Tây Nam, Cơ quan Tiền phương của Binh chủng Thông tin đã nhanh chóng nghiên cứu đề ra phương hướng bảo đảm thông tin, giữ vững liên lạc với Sở chỉ huy Tiền phương Bộ với các đơn vị. Bộ Tư lệnh còn cử các tổ đài tiếp sức tăng cường cho các hướng, đồng thời phân công cán bộ xuống Sở chỉ huy Tiền phương các quân khu, quân đoàn nắm tình hình, thống nhất việc sử dụng các quy ước liên lạc tác chiến hiệp đồng quân binh chủng; bổ sung, thay thế trang bị cho các đơn vị, bảo đảm tốt TTLL phục vụ chiến đấu. Trung đoàn 602 thông tin Hải quân được trang bị máy vô tuyến điện tiếp sức A366, trực tiếp do đồng chí Bùi Thế Phiết sử dụng chuyển, nhận hàng ngàn bức điện từ Sở chỉ huy của Quân chủng tới các tàu và các cánh quân trên bờ hiệp đồng chiến đấu. Đặc biệt ngày 6/1/1979, máy bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt từ Sở chỉ huy Tiền phương của Quân chủng Hải quân ở Phú Quốc tới Kompong Som, kịp thời tác chiến giữa lực lượng Hải quân đổ bộ với lực lượng trên đất liền đánh chiếm và giải phóng thành phố Phnôm Pênh và cảng Kompong Som. Góp phần cùng lực lượng cách mạng Campuchia giải phóng nhân dân Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng của quân Pôl Pốt.

Máy Vô tuyến điện P.126, chiến sĩ thông tin Tiểu đoàn 38 sử dụng đảm bảo TTLL phục vụ đơn vị chiến đấu từ năm 1969. Đặc biệt trong chiến tranh bảo vệ biện giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế với nước bạn Campuchia đến năm 1989

Máy Vô tuyến điện P.126 được Bộ Quốc phòng chuyển vào chiến trường B2 cuối năm 1969. Xưởng X35 đã nghiên cứu khai thác, sau đó trang bị cho Tiểu đoàn 38 sử dụng bảo đảm liên lạc trong các chiến dịch từ năm 1970-1975. Đặc biệt ngày 28/3/1970, Tiểu đoàn 38 được giao nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc cho quân và dân miền Nam nổi dậy trên khắp các chiến trường đánh vào mục tiêu quân sự của Mỹ, ngụy làm thiệt hại 10 sở chỉ huy, 11 tiểu đoàn hàng chục kho tàng, trung tâm huấn luyện... Góp phần giành chính quyền và làm chủ nhiều vùng quan trọng. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, máy tiếp tục được sử dụng đảm bảo thông tin trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế tại nước bạn Campuchia đến năm 1989.

Tổ đài thông tin VTĐ trên đường truy quét tàn quân Pôl Pốt tại tỉnh Crachie, Campuchia, năm 1979

Đồng thời với nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ các lực lượng vũ trang ở biên giới Tây Nam đánh đuổi quân địch, bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Sẵn sàng theo lời kêu gọi của nhân dân và mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia, Bộ đội Thông tin tình nguyện Việt Nam vượt qua mọi khó khăn gian khổ, hy sinh bảo đảm thông tin liên lạc cho các đơn vị quân tình nguyện Việt Nam sát cánh cùng lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia, chiến đấu cứu nhân dân Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng Pôl Pốt.

Bảng trích

“Tiếp tục củng cố và nâng cao chất lượng thông tin liên lạc từ trên xuống dưới bảo đảm thông suốt, kịp thời, vững chắc theo yêu cầu chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu của các quân chủng Phòng không - Không quân, Hải quân, Quân khu 1, Quân khu 2 và chống bạo loạn trong nội địa” (Trích: nghị quyết Đảng ủy binh chủng TTLL, năm 1979)

Trung đoàn Thông tin 139, triển khai xe máy thông tin phục vụ chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, năm 1979.

Đầu tháng 2 năm 1979, Bộ Tư lệnh Thông tin cử đồng chí Tư lệnh, Chính ủy, Phó Tư lệnh Tham mưu trưởng đi kiểm tra, bổ sung phương án tổ chức bảo đảm thông tin liên lạc cho các đơn vị; chỉ đạo Trung đoàn 139 triển khai lực lượng, dùng vô tuyến điện liên lạc trực tiếp với các sư đoàn phía trước. Trung đoàn điều động 2 xe tiếp sức, tổ trạm X53 tại Đồng Mỏ, Lạng Sơn, trạm X33 tại Bình Gia, Quân khu 1, 1 xe 102E có nhiệm vụ bảo đảm thông tin cho Quân khu 1, Quân khu 2 thường xuyên làm việc với Bộ Tổng tham mưu.

Đồng chí Đặng Thị Tập và đồng chí Nguyễn Thị Thuận, chiến sĩ thông tin VTĐ Trung đoàn 192 giữ vững thông tin liên lạc phục vụ chiến đấu tại tỉnh Hoàng Liên Sơn, năm 1979

Chiến sĩ thông tin Tiểu đoàn 18, Sư đoàn 313 bảo vệ đường dây tại ngã 3 Thanh Thủy, Vị Xuyên dưới làn pháo địch, tháng 12/ 1979

Chiến sĩ thông tin Trạm A51, Trung đoàn 134 đang khôi phục hệ thống thông tin liên lạc sau khi quân địch rút chạy, năm 1979

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo đảm thông tin trên tuyến biên giới phía Bắc, Trung đoàn Thông tin 134 được giao nhiệm vụ triển khai đường trục hữu tuyến điện trên các hướng Hà Nội- Cao Bằng; Hà Nội- Hoàng Liên Sơn; Hà Nội - Hải Phòng. Lực lượng bảo vệ và khai thác của trung đoàn gồm 4 đại đội, biên chế thành 31 tổ bảo vệ đường dây và 20 trạm cơ vụ. Trạm A51, Đại đội 4, Trung đoàn 134 đóng ở Tam Lung (Cao Bằng) có nhiệm vụ bảo đảm thông tin cho tỉnh đội Cao Bằng; trinh sát tỉnh đội; trinh sát Quân khu 1; đại đội đặc công tỉnh đội. Bước vào cuộc chiến đấu trạm còn phục vụ Sư đoàn 346 và một số trung đoàn pháo binh, bộ binh đóng quân trên địa bàn Cao Bằng. Vào những ngày cuối tháng 2/1979, chiến sự diễn ra ác liệt trên hướng Cao Bằng, các chiến sĩ thông tin Trạm A51 đã dũng cảm vượt qua bom đạn của quân thù đi khôi phục đường dây bảo đảm thông tin liên lạc từ Sở chỉ huy Bộ đến sở chỉ huy Quân khu 1 và Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, các đơn vị phòng thủ trên mặt trận Cao Bằng chiến đấu tiêu diệt địch.

Chiến sĩ thông tin trước giờ xuất quân bảo vệ biên giới phía Bắc, năm 1979

Trung đoàn Thông tin 138, triển khai máy vô tuyến điện tiếp sức phục vụ chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, năm 1979

Tổ đài trên chốt Hoàng Liên Sơn chuyển mệnh lệnh chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, năm 1979

Tháng 2/1979, trên hướng Hoàng Liên Sơn (Quân khu 2) địch đánh phá ác liệt, Sở chỉ huy phải di chuyển nhiều lần, không quản ngại khó khăn, gian khổ các chiến sĩ thông tin vác máy, xuyên rừng, bám sát chỉ huy, bảo đảm liên lạc vững chắc từ Sư đoàn về Sở chỉ huy quân khu chỉ đạo quân và dân địa phương chiến đấu chống quân xâm lược. Cuộc chiến đấu ác liệt, tổ đài trên chốt Hoàng Liên Sơn vẫn kiên cường bám trụ truyền mệnh chiến đấu.

Chiến sĩ Trung đoàn 134 luyện tập thực hành bảo đảm thông tin phục vụ chiến đấu, năm 1979

Ma-níp máy VTĐ 102E, trang bị cho Đồn 207 công an Biên phòng, Hoành Bồ, Quảng Ninh sử dụng bảo đảm TTLL phục vụ đánh trả quân xâm lược, năm 1979.

Đầu tháng 3 năm 1979, Bộ Tổng Tham mưu quyết định điều động 1 đại đội thông tin thuộc BTL Thông tin tăng cường cho Bộ chỉ huy quân sự Quảng Ninh. Đồng thời Binh chủng Thông tin đề nghị với Bộ triển khai, khai thác và quản lý mạng hữu tuyến điện chiến lược ở Quảng Ninh kết hợp với mạng vô tuyến điện thu phát, vô tuyến điện tiếp sức bảo đảm thông tin liên lạc cho Bộ chỉ huy các Sư đoàn chiến đấu. Ngày 1/3/1979, quân xâm lược nổ súng toàn tuyến biên giới Quảng Ninh, chúng cho 3000 quân tiến công ồ ạt vào Đồn 207. Khi phát hiện địch bao vây đồn, báo vụ trưởng Trương Văn Định đã sử dụng chiếc ma-níp máy vô tuyến điện 102 E này phát tín hiệu báo cáo về Bộ chỉ huy. Khi địch chia làm nhiều mũi vây quanh đồn, anh em trong đồn đánh trả quyết liệt, song chúng quá đông, nhiều đồng chí hy sinh, đồng chí Định phải vùi máy và tiếp tục chiến đấu. Đến 12h trưa, 1 trung đội cơ động của Đại đội 6, Trung đoàn 41, Sư đoàn 32 đã kịp thời tới giải tỏa, anh em còn lại trong đồn rút về an toàn. Sau trận đánh Đại đội 6 được tặng thưởng Huân chương chiến công hạng nhất, đồng chí Định được tặng thưởng Huân chương chiến công hạng 2.