Ngày 9/3/1945 Nhật làm đảo chính hất cẳng thực dân Pháp, độc chiếm Đông Dương làm thuộc địa. Đêm 9/3/1945 Hội nghị Ban thường vụ Trung ương Đảng mở rộng họp tại làng Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh) để nhận định tình hình và đề ra nhiệm vụ khẩn cấp trước mắt. Hội nghị quyết định phát động cao trào kháng Nhật, cứu nước mạnh mẽ làm tiền đề cho tổng khởi nghĩa và sẵn sàng chuyển sang hình thức tổng khởi nghĩa khi có đủ điều kiện.
Ngày 12/3/1945 Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta". Chỉ thị này là kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng, của mặt trận Việt Minh, của các lực lượng vũ trang cách mạng từ tháng 3 đến tháng 8/1945.
