Nguyễn Thị Minh Khai lúc nhỏ tên là Nguyễn Thị Vịnh, sinh ngày 30/9/1910 tại Vinh (Nghệ An). Năm 1919 chị bắt đầu học chữ quốc ngữ ở Trường tiểu học Cao Xuân Dục, Vinh. Năm 1927 chị tham gia hoạt động phong trào công nhân ở Vinh và tham gia thành lập Tân Việt cách mạng Đảng, sau đó được bầu làm ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Nghệ An, chị được giao trách nhiệm tổ chức Hội phụ nữ giải phóng ở Vinh. Năm 1930 chị ra nhập Đảng Cộng sản Đông Dương phụ trách tuyên truyền, huấn luyện đảng viên tại Trường Thi, Bến Thủy và những làng lân cận.
Mùa hè năm1930 chị được Đảng cử sang Hương Cảng làm việc ở văn phòng chi nhánh Đông Phương bộ của Quốc tế Cộng sản. Ở đây chị được Bác Hồ trực tiếp giáo dục về lý luận, chính trị, kinh nghiệm hoạt động cách mạng. Sau đó chị nhận nhiệm vụ liên lạc giữa thị ủy Hương Cảng thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc với các tổ chức cách mạng Việt Nam. (Trong thời gian ở Hương Cảng chị lấy bí danh là cô Duy, Trần Thái Lan và Lý Huệ Phương...). Năm 1931 chị bị bắt tại Hương Cảng và giam ở đây đến năm 1934. Năm 1936 chị được cử về nước truyền đạt chỉ thị của Quốc tế Cộng sản cho Ban lãnh đạo hải ngoại. Sau đó chị được phân công về công tác ở Sài Gòn, tham gia Xứ ủy Nam Kỳ và phụ trách bí thư thành ủy Sài Gòn - Chợ lớn, chị là một trong những người lãnh đạo cao trào cách mạng 1936 - 1939 ở Sài Gòn (Thời gian này chị lấy tên là Năm Bắc). Ngày 30/7/1940 chị bị sa vào tay giặc. Chúng nhốt chị ở bót Catina cùng với một số đồng chí khác, bọn chúng dùng đủ mọi cực hình tra tấn, nhưng chị không chịu khuất phục, luôn nêu cao khí phách anh hùng của người phụ nữ Việt Nam. Không lấy được lời khai từ chị, chúng đưa chị về Khám Lớn. Ở đây chị vẫn bí mật liên lạc với bên ngoài và tiếp tục lãnh đạo đấu tranh. Năm 1940 cuộc khởi nghĩa Nam kỳ bùng nổ, nhiều địa phương nhân dân nổi dậy giành chính quyền, cờ đỏ sao vàng xuất hiện khắp nơi. Nhưng bị địch khủng bố tàn khốc, khởi nghĩa Nam Kỳ thất bại, bọn địch vịn vào cuộc khởi nghĩa để lấy cớ kết án tử hình chị và một số đồng chí lãnh đạo Đảng bị giam giữ. Ngày 28/8/1941 chị bị thực dân Pháp kết án tử hình tại ngã ba Giồng, Hóc Môn.