Bảo tàng Binh chủng Thông tin liên lạc trân trọng giới thiệu với Thủ trưởng và các đồng chí về lớp chuyên môn thông tin đầu tiên được đào tạo tại Trường Tiểu học Hàm Long- Hà Nội từ ngày 7/12/1945-26/3/1946.

Những ngày đầu mới thành lập Phòng Thông tin liên lạc, Đảng ta và Chủ Tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã lựa chọn đồng chí Hoàng Đạo Thúy và các đồng chí Nguyễn Văn Tình (ở Nam Bộ), đồng chí Ngô Đức Thọ (ở Trung Bộ) để giao nhiệm vụ chủ trì, tổ chức hệ thống thông tin liên lạc riêng cho Quân đội và thông qua hệ thống đó Trung ương, Chính phủ sử dụng để chỉ đạo cả nước, đây là thể hiện sự tin tưởng và trọng dụng tầng lớp trí thức yêu nước phục vụ cho yêu cầu của cách mạng. Không phụ lòng tin cậy đó, các đồng chí đã tập hợp được một số công nhân, thanh niên, trí thức, cựu binh sĩ yêu nước cùng đoàn kết, tự lực, tự cường, quyết tâm tổ chức mạng thông tin vô tuyến điện kịp thời phục vụ cho lãnh đạo, chỉ đạo ở thời điểm hết sức quan trọng của dân tộc. 

Cuối năm 1945 từ Bộ đến các chiến khu, các chi đội ở cả Bắc-Trung-Nam đã hình thành mạng lưới liên lạc lấy phương tiện vô tuyến điện làm chủ yếu. Lúc này nhiệm vụ mới đặt ra cho phòng Thông tin liên lạc là đào tạo nhân viên kỹ thuật kịp thời phục vụ yêu cầu xây dựng và phát triển lực lượng.

Cuối tháng 11/1945 theo chỉ thị của Tổng Tham mưu trưởng, phòng Thông tin liên lạc chiêu sinh lớp chuyên môn thông tin (hiệu thính viên Quân sự) đầu tiên. Ngày 7/12/1945 lớp học khai giảng tại Trường Tiểu học Hàm Long- Hà Nội (nay là Trường Tiểu học Ngô Sỹ Liên).Tuy là lớp học nhưng chương trình đào tạo như một Nhà trường, đồng chí Hoàng Đạo Thúy - Trưởng phòng Thông tin liên lạc trực tiếp làm hiệu trưởng, lớp học gồm 23 học viên tuổi đời từ 18 đến 20, trình độ học vấn hầu hết ở bậc trung học. Mục tiêu chính là đào tạo hiệu thính viên Quân sự (nay gọi là báo vụ viên) nhưng nội dung học tập khá toàn diện; các đồng chí Lê Dung, Vũ Hán Thăng làm giảng viên chuyên môn kỹ thuật nghiệp vụ, đồng chí Hoàng Đạo Thúy và đồng chí Quang Đạm, đồng chí Vũ Quang cùng một võ sĩ dạy chính trị và võ thuật. 

Một số học viên lớp hiệu thính viên quân sự đầu tiên, năm 1945

Dụng cụ học tập của lớp hầu hết đều do các học viên tự chế tạo. Manip để tập phát báo làm bằng gỗ, dùng dây cao su cắt từ săm xe đạp hỏng để làm lò xo. Riêng giáo viên được sử dụng một manip tốt có lò xo điều chỉnh được và một bộ máy phát báo tự động để luyện cho học viên thu tín hiệu từ chậm đến nhanh, với nhịp điệu và giãn cách đúng tiêu chuẩn.

Manip của các học viên lớp chuyên môn thông tin đầu tiên, năm 1945

Để kỷ niệm lớp hiệu thính viên đầu tiên của Quân đội mở tại Thủ đô, khóa học lấy tên khóa Hoàng Diệu, mỗi học viên được cấp phù hiệu thêu biểu tượng cột anten phát sóng.

Phù hiệu của lớp chuyên môn thông tin đầu tiên, năm 1945

Sau 3 tháng học tập các học viên đã có trình độ cơ bản để có thể đi thực tập ở các điện đài. Ngày 6/3/1946, phòng Thông tin đã điều động một số đồng chí đi công tác; ngày 26/3/1946 toàn bộ khóa học bế giảng, các học viên được tăng cường về thực hiện nhiệm vụ tại các chiến khu, các chi đội. 

Việc mở lớp đào tạo chuyên môn thông tin (báo vụ) trong hoàn cảnh đất nước vừa giành lại độc lập là một cố gắng rất lớn của Bộ Tổng tham mưu, cơ quan Bộ Quốc phòng nói chung, phòng Thông tin liên lạc nói riêng. Việc xây dựng, phát triển lực lượng và đào tạo nhân viên chuyên môn kỹ thuật là vấn đề lớn, có ý nghĩa quan trọng, là những viên gạch đầu tiên tạo nền móng cho bước phát triển vững chắc tiếp theo của ngành Thông tin liên lạc Quân sự./.

Hồng Hoa - Minh Tuệ