- Sinh ngày 06/3/1962.
- Quê quán: xã Tân Đông, huyện Gò Công, tỉnh Tiền Giang.
- Dân tộc: Kinh.
- Vào đảng: 28/8/1982.
- Bí thư Trung ương Đảng khóa XIII; Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, XIII.
- Đại biểu Quốc hội: khóa XIV, XV.
- Trình độ lý luận chính trị: Cao cấp.
- Trình độ chuyên môn: Cử nhân Khoa học Xã hội và Nhân văn.
Quá trình công tác:
- Tháng 4/1979 - 6/1979: Chiến sĩ, Đại đội 2, Tiểu đoàn Ấp Bắc, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tiền Giang, Quân khu 9.
- Tháng 7/1979 - 10/1979: Chiến sĩ Tiểu đoàn 4, Sư đoàn 441, Quân khu 4.
- Tháng 11/1979 - 3/1980: Chiến sĩ Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 5, Sư đoàn 320, Quân đoàn 3.
- Tháng 4/1980 - 7/1982: Học viên Trường Văn hóa, Quân đoàn 3.
- Tháng 8/1982 - 6/1985: Học viên Trường Sĩ quan Chỉ huy Kỹ thuật Thông tin.
- Tháng 7/1985 - 02/1986: Trợ lý Chính trị, Tiểu đoàn Huấn luyện, Lữ đoàn 596, Binh chủng Thông tin.
- Tháng 3/1986 - 11/1986: Học viên Trường Đảng, Binh chủng Thông tin.
- Tháng 12/1986 - 9/1987: Giáo viên Trường Sĩ quan Chỉ huy Kỹ thuật Thông tin.
- Tháng 10/1987 - 9/1988: Trợ lý Huấn luyện; Phó Tiểu đoàn trưởng về Chính trị, Tiểu đoàn 40, Trung đoàn Thông tin 23, Quân khu 7.
- Tháng 10/1988 - 8/1995: Chủ nhiệm Chính trị, Trung đoàn Thông tin 23, Quân khu 7. (Học tại chức chuyên ngành Triết học tại Đại học Tuyên giáo Trung ương 3/1989 - 1/1993).
- Tháng 9/1995 - 8/2000: Phó Trung đoàn Trưởng về Chính trị Trung đoàn Thông tin 23, Quân khu 7 (Học tại chức chuyên ngành Quốc tế học tại Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn (7/1996 - 1/1999); Học viên Học viện Chính trị, chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước (11/1999 - 10/2000).
- Tháng 9/2000 - 10/2007: Phó Phòng, Trưởng Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Quân khu 7; Học viên Học viện Chính trị (10/2003 - 10/2004).
- Tháng 11/2007 - 4/2008: Phó Chính ủy, Sư 5, Quân Khu 7.
- Tháng 5/2008 - 9/2009: Chính ủy, Sư 5, Quân Khu 7.
- Tháng 10/2009 - 7/2010: Phó Chủ nhiệm Chính trị, Quân khu 7.
- Tháng 8/2010 - 8/2012: Thiếu tướng, Chính ủy, Quân đoàn 4.
- Tháng 9/2012 - 8/2017: Trung tướng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Ủy viên Trung ương Đảng (01/2016); Đại biểu Quốc hội khóa XIV; Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Ủy viên Quân ủy Trung ương; Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Cục Chính trị Cơ quan Tổng cục Chính trị; Học viên bồi dưỡng nguồn cán bộ cao cấp tại Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (tháng 8 - 12/2013).
- Tháng 9/2017 - 01/2021: Thượng tướng, Phó Chủ nhiệm, Tổng cục Chính trị, Quân đội nhân dân Việt Nam; Ủy viên Trung ương Đảng; Đại biểu Quốc hội khóa XIV; Ủy viên Quân ủy Trung ương; Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương; Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Cơ quan Tổng cục Chính trị.
- Tháng 02/2021 - 01/2025: Bí thư Trung ương Đảng Khóa XIII; Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương.
- Tháng 6/2021: Hội đồng bầu cử Quốc gia công bố đồng chí trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa XV.
- Tháng 02/2025 - 03/11/2025: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng khóa XIII, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương.
- Ngày 04/11/2025: Chủ tịch nước Lương Cường trao Quyết định Bổ nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và trao Quyết định thăng quân hàm cấp Đại tướng đối với đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa.