Năm 1970 theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Mai Ngọc Thoảng tình nguyện gia nhập quân ngũ, khi tròn 17 tuổi. Trải qua quá trình huấn luyện, đồng chí được điều động về công tác tại Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390), Quân đoàn 1. Năm 1972, đơn vị của đồng chí nhận nhiệm vụ tham gia chiến dịch Quảng Trị. Đây là địa bàn có vị trí đặc biệt quan trọng, chiến sự xảy ra vô cùng ác liệt, giữa ta và địch giành giật nhau từng tấc đất, ngôi nhà… dòng sông Thạch Hãn trở thành con đường huyết mạch nối vào Thành cổ, nó cũng được coi là túi đựng bom đạn và đã để lại nhiều hy sinh, tổn thất của cả ta và địch…Nghệ sĩ, nhiếp ảnh, nhà báo Lê Bá Dương đã viết:

“Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm.

Có tuổi 20 thành sóng biếc.

Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm”.

Lúc đó, đồng chí Mai Ngọc Thoảng là Tiểu đội trưởng Tiểu đội Thông tin hữu tuyến cùng anh em trong đơn vị ngày đêm xông pha vào những nơi nguy hiểm nhất, vượt lên mọi khó khăn, gian khổ để giữ mạch máu thông tin liên lạc luôn được thông suốt.

Đồng chí Mai Ngọc Thoảng tại chiến trường Quảng Trị

Ngày 30/3/1972, toàn bộ Quảng Trị bắt đầu nổ súng, quân ta tiến đánh Cồn Tiên, Dốc Miếu rồi tiến đánh và giải phóng Cam Lộ ngày 2/4. Ngày 28/4, giải phóng Ái Tử, ngày 1/5 toàn bộ thị xã Quảng Trị được giải phóng. Để lấy lại tinh thần cho quân đội Việt Nam Cộng hòa và gây sức ép cho ta tại Hội nghị Paris, địch dốc toàn bộ lực lượng, mở cuộc phản kích tái chiếm Quảng Trị mà mục tiêu cao nhất là chiếm lại Thành cổ.

Trung đoàn 48 với biệt danh lúc bấy giờ là Trung đoàn Quang Sơn, là một trong những đơn vị được giao nhiệm vụ chốt giữ Thành cổ Quảng Trị, với quyết tâm “Quang Sơn còn, Quảng Trị còn”cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn đã chiến đấu vô cùng kiên cường, dũng cảm.

Giữa tháng 7/1972, thời điểm khốc liệt nhất của cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Ngày 13/7/1973, địch ráo riết hòng chiếm Thành cổ Quảng Trị. Cuộc chiến đấu giữa ta và địch diễn ra rất ác liệt, đường dây thông tin qua sông Thạch Hãn bị bom đạn địch đánh đứt nhiều lần, với quyết tâm không thể để mất liên lạc kéo dài; bất chấp mọi hiểm nguy, đồng chí Mai Ngọc Thoảng xung phong đi nối lại đường dây. Trước lúc đi thực hiện nhiệm vụ đầy khó khăn ấy, đồng đội đã làm lễ truy điệu sống vì xác định đồng chí sẽ hy sinh.

Nhận nhiệm vụ, đồng chí lên đường, lặn lội mãi mới ra được đến bờ sông, mặc cho mưa bom, bão đạn đồng chí bơi ra giữa dòng sông để nối dây nhưng do sức ép của bom đạn, cứ bơi ra gần đến nơi lại bị đánh dạt vào bờ. Liên tục như thế 2-3 lần, cuối cùng đồng chí cũng tìm được cách tiếp cận đường dây nhưng đường dây không đủ nối. Trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, một ý nghĩ đã lóe sáng trong đầu, đồng chí đã dùng răng để cắn hai đầu dây bị đứt, hai tay và hai chân đạp nước để giữ thăng bằng, toàn thân như cột điện giữa dòng nước, giữ nguyên tư thế đó trong gần 30 phút nối thông liên lạc, kịp thời phục vụ cấp trên chỉ đạo, chỉ huy chiến đấu.

 Khi trở về đơn vị, đồng chí chính trị viên Hà Thế Tuyết thông báo: “Đồng chí vừa nối đường dây cho Đại tướng – Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp gọi điện chỉ huy trực tiếp chiến dịch và động viên Trung đoàn ta. Đợt tiến công của địch vừa rồi đã bị bẻ gãy. Hành động của đồng chí đã cứu được bao nhiêu người khỏi hy sinh trong trận này”.

Thành tích phi thường của người lính thông tin Mai Ngọc Thoảng đã góp phần vào chiến thắng 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị. Ý chí quyết tâm và nghị lực mạnh mẽ của đồng chí đã tạo nên một kỳ tích trong nhiệm vụ đảm bảo thông tin liên lạc. Ngày 23/9/1973, đồng chí vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân khi vừa tròn 20 tuổi, người Anh hùng trẻ tuổi nhất của Bộ đội Thông tin liên lạc.

Danh hiệu Anh hùng LLVTND của đồng chí Mai Ngọc Thoảng

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở Thành cổ Quảng Trị, Trung đoàn 48 được điều động vào chiến đấu tại chiến trường miền Nam cho đến khi đất nước hoàn toàn giải phóng. Kết thúc chiến tranh, đồng chí Mai Ngọc Thoảng về công tác tại Phòng Chính trị Sư đoàn 390, Quân đoàn 1 cho tới năm 1993 rời quân ngũ trở về quê hương, đồng chí vẫn tích cực tham gia công tác tại địa phương. Năm 2019, đồng chí vinh dự là đại biểu của thị xã Bỉm Sơn tham dự Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa lần thứ III, vinh dự là đại biểu đại diện cho đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc các dân tộc thiểu số Việt Nam lần thứ II năm 2020.

Anh hùng LLVTND Mai Ngọc Thoảng mãi là tấm gương sáng về phẩm chất, ý chí, đạo đức cách mạng, tinh thần chiến đấu dũng cảm, ngoan cường để chúng ta học tập và noi theo. Thế hệ hôm nay và mai sau mãi biết ơn và kính trọng những con người đã hy sinh cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc./.

Đặng Hảo – Hải Yến